Ruige rock ’n’ roll in troosteloos Middlesbrough

Richard Milward: Appels. Vertaald door Jaap Sietse Zuierveld. Anthos, 219 blz. € 18,95

Richard Milward: Appels. Vertaald door Jaap Sietse Zuierveld. Anthos, 219 blz. € 18,95

Appels is het eerste boek van Richard Milward en hij was 19 toen hij het schreef. Dat verklaart meteen waarom zijn hoofdpersonen Adam en Eve heten; alleen een jonge debutant durft zoiets. De Adam en Eve van Milward zijn een jaar of 15 en wonen in Middlesbrough, een grauwe stad in het noordoosten van Engeland. Eve en haar vriendinnen zijn alleen maar geïnteresseerd in feesten, drank, pillen en seks, Adam is een eenzame dwangneuroticus die van The Beatles houdt en van Eve droomt.

Het verhaal wordt door verschillende stemmen verteld, niet alleen door Eve en Adam, maar ook door een vlinder, een paar straatlantarens en een ongeboren kind. Een hoofdstuk waarin een dyslectisch meisje aan het woord is, staat achterstevoren afgedrukt; dat levert moeilijk leesbare pagina’s op, maar je vergeeft het Milward, omdat juist in dit soort passages het plezier door klinkt van een debutant die ontdekt wat allemaal mogelijk is. Bovendien heeft hij een goed oor voor taal en ritme. Iedereen in Appels is laconiek en snel gebekt. De eerste zin is tekenend: ‘We gingen naar McDonald’s op de avond dat mijn moeder longkanker kreeg.’

Die nonchalante, onverschillige toon is niet iedereen op het lijf geschreven. Hij past heel goed bij Eve, die zich tegen de klippen op probeert te vermaken, ook al gaat ze er zelf aan kapot, maar niet bij Adam, die heel anders in elkaar zit. Milward lijkt de toon belangrijker te vinden dan zijn personages. Dat versterkt de eenheid van het boek, maar maakt het tegelijkertijd abstracter, terwijl er toch heftige dingen gebeuren. In het Middlesbrough van Milward wordt niet alleen gedronken, geneukt en xtc geslikt (de ‘appels’ uit de titel), maar ook verkracht en gemoord. De locaties waarop zich dit allemaal afspeelt, blijken echt te bestaan: als je op Google Earth naar Middlesbrough gaat en de straatnamen uit het boek invoert, kom je terecht in eindeloze buitenwijken met rijtjeshuizen. Ook de uitgaansgelegenheden uit het boek (de Empire Club, Pizza 2000) zijn terug te vinden, en zelfs hun school St. Mary’s, uiteraard een grauwe blokkendoos.

Appels staat onmiskenbaar in een traditie. De Nederlandse uitgever prijst het boek aan als ‘De Trainspotting, The Catcher in the Rye en Less Than Zero van de MySpace-generatie’. En hoewel zoveel lof wat prematuur lijkt (het is nog maar de vraag of er over tien jaar een debuut wordt aangeprezen als ‘de Appels van deze generatie’), is duidelijk dat Milward zich door deze titels heeft laten inspireren. Daarom is zijn roman nauwelijks verrassend, laat staan schokkend. Je zou het de ondertitel ‘een stijloefening’ kunnen meegeven. Het is dan ook jammer dat er in de vertaling zoveel van die stijl verloren is gegaan. Gelukkig is de vertaler zich niet te buiten gegaan aan geforceerd ‘eigentijds’ taalgebruik, maar de Nederlandse versie is onvermijdelijk veel vlakker van toon dan het Engelse origineel.

Appels is geen vlekkeloos debuut, het is iets te veel gericht op het effect en te weinig op de personages, maar Milward is hoe dan ook een talent met lef. De vraag of zijn debuut een klassieker zal blijken is minder interessant dan de vraag wat hij verder nog in huis heeft.

    • Rob van Essen