Moby Dick

Naar aanleiding van de opmerking van Charlotte Mutsaers over de zin van de nieuwe Moby Dick-vertaling het volgende: van precies de helft van de negen romans die Melville publiceerde, bestaat bij mijn weten geen Nederlandse versie, namelijk vier-en- een-half: Omoo (1847), Mardi (1848), Pierre (1852), Israel Potter (1855). White- Jacket (1850) werd zonder vermelding met de helft bekort (Witjak, 1984). Van het korte proza is ook ongeveer de helft vertaald en daarvan is alleen Billy Budd, waaraan Melville ten tijde van zijn overlijden werkte nog verkrijgbaar. Natuurlijk kun je alles in het Engels lezen, maar voor het vertalen van Melville zijn er beslist urgentere projecten dan Moby-Dick. Wel is de nieuwe Moby-Dick op een veel betrouwbaarder brontekst gebaseerd dan de andere vijf. Dat zit zo. De Amerikaanse druk is gezet naar Melvilles moeilijk leesbare handschrift en staat vol fouten, want wijzigingen in het zetsel aanbrengen was niet mogelijk. Zorgvuldig corrigeerde Melville de bladen die overzee werden gestuurd om als kopij te dienen voor de Engelse druk, die eerder dan de Amerikaanse verscheen. Maar in Engeland werd het werk ook nog gecensureerd en verengelst en dat maakt het moeilijk om die auteursvarianten te herkennen. Daarom duurde het lang voor onderzoekers doorkregen dat men fouten in de Amerikaanse versie kon opsporen en herstellen met behulp van de varianten in de Engelse versie. Pas in 1988 is dat gebeurd in de Northwestern-Newberry editie en deze is voor de nieuwe vertaling gebruikt. De verbeteringen rechtvaardigen niet een geheel nieuwe vertaling; herziening van een bestaande had volstaan. Maar het is wel een argument om deze nieuwe vertaling te beschouwen als de eerste keuze.