Klein Taiwan tast naar relatie met reus China

In Taiwan is de politiek de laatste vier jaar vooral bepaald door de relatie met China. Voor de meeste burgers is de economie het belangrijkste thema bij de verkiezingen morgen.

Presidentskandidaat Ma Ying-jeou vandaag in Taipei op de laatste dag van de campagnes. De uitslag wordt morgenavond verwacht. Foto AP Taiwan's opposition Nationalist Party presidential candidate May Ying-jeou takes a phone call as he waves to supporters as he parades through neighborhoods of Taipei, Taiwan, Friday, March 21, 2008. Taiwan's presidential candidates Ma and ruling party Democratic Progressive Party's Frank Hsieh are canvassing the island one day before Taiwan will hold its fourth directly-elected presidential poll on Saturday, March 22, 2008. (AP Photo/Wally Santana) Associated Press

Ru Hui (54) is eigenaar van een eenvoudig restaurant in de overdekte markthallen van de Taiwanese hoofdstad Taipei. Het is lunchtijd, maar hij wacht vergeefs op klandizie. „Het gaat slecht met de zaken. Mijn omzet is gedaald tot 200 euro per dag. Vier jaar geleden was dat het drievoudige. Dat is de schuld van de Democratische Partij. Terwijl zij de afgelopen vier jaar steeds maar over onafhankelijkheid hebben gesproken, hebben ze de gewone man verwaarloosd”, zegt de restauranthouder.

Wanneer Taiwan morgen naar de stembus gaat, zal Ru net als veel andere Taiwanezen uit de arbeidersklasse, niet stemmen op de Democratische Partij (DPP) van presidentskandidaat Frank Hsieh, maar op de Kuomintang (KMT), de partij van de voormalige burgemeester van Taipei, Ma Ying-jeou.

De presidentsverkiezingen zijn volgens velen cruciaal voor de toekomst van het voormalige Formosa. De eilandstaat staat voor de lastige vraag hoe het zich politiek, maar vooral ook economisch moet opstellen ten opzichte van de Volksrepubliek China.

Een groot deel van het electoraat beschuldigt vertrekkend president Chen Shui-bian van de DPP ervan de economie te hebben verwaarloosd. Volgens hen heeft hij verzuimd de nodige hervormingen door te voeren waardoor de Taiwanese economie achterblijft bij landen als Zuid-Korea, Singapore en Maleisië. De bevolking is ontevreden omdat de werkdruk hoog is en de lonen niet stijgen.

Tijdens de parlementsverkiezingen in januari bleek al dat de steun voor de DPP onder de bevolking was afgenomen. Reden voor president Chen af te treden ten faveure van Frank Hsieh, die een mildere China-politiek voorstaat. Chen heeft de afgelopen vier jaar herhaaldelijk gedreigd de onafhankelijkheid uit te roepen. China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie en heeft in de wet vastgelegd dat het militair zal ingrijpen wanneer Taiwan de onafhankelijkheid uitroept.

Vorige week, tijdens het Nationale Volkscongres in Peking, bood de Chinese premier Wen Jiabao andermaal vredesoverleg aan, maar tot groot ongenoegen van Taiwan ook nu weer onder voorwaarde van hereniging met het vasteland.

Om China te tarten heeft Chen een referendum uitgeschreven met de vraag of Taiwan het (kansloze) streven naar lidmaatschap van de Verenigde Naties moet voortzetten. De KMT wil alleen toetsen of het lidmaatschap onder de naam Taiwan moet worden bevochten, of onder de naam Republiek China. Ook de Verenigde Staten, Taiwans militaire bondgenoot, zijn niet blij met het referendum dat morgen tegelijk met de presidentsverkiezingen wordt gehouden.

Geen Taiwanees die echter nog gelooft in een VN-lidmaatschap of een onafhankelijke status, omdat Taiwan slechts kan rekenen op de steun van een twintigtal lidstaten. Ook de Europese Unie verwijst naar het ‘één-Chinabeleid’. „Dat referendum is zinloos. Taiwan is in feite allang onafhankelijk en zal zich nooit meer politiek herenigen met China”, zegt Alex Huang, directeur van het Amerika-instituut aan de Universiteit van Tam Kang. „Maar als het referendum negatief uitpakt, betekent dat wel gezichtsverlies voor Taiwan.”

[Vervolg TAIWAN: pagina 4]

TAIWAN

Crisis Tibet goed voor Hsieh

[Vervolg van pagina 1] Omdat de KMT Taiwan economisch minder wil isoleren van het vasteland ziet Peking liever Ma Ying-jeou aan de macht komen. Taiwan heeft in China 150 miljard euro aan investeringen lopen, maar omgekeerd staat het China niet toe te investeren in de Taiwanese economie. Ma wil daar verandering in brengen en wil vrije handel van producten en vrij verkeer van arbeidskrachten met China. Ook heeft hij een economisch herstelplan gelanceerd dat bekend is geworden als ‘Plan 633’. Het voorziet in 6 procent economische groei in de komende vier jaar, een daling van de werkloosheid met 3 procent en een stijging van het bruto jaarinkomen per hoofd van de bevolking van ruim 17.000 dollar nu naar 30.000 dollar.

„Hsieh wil meer aandacht besteden aan het milieu en de kwaliteit van de economie met marktwerking verbeteren. Ma wil met overheidssteun een algemene verbetering van de economie bereiken. Dat spreekt de gewone man meer aan”, aldus Alex Huang.

Door zijn beloftes stond Ma in de opiniepeilingen vorige week nog een straatlengte voor op zijn rivaal Frank Hsieh. Toch worden Ma’s plannen ook als een bedreiging gezien. Wat als Chinese producten en werknemers massaal de grens overkomen en Chinese bedrijven en banken zich in Taiwan zullen vestigen?

De KMT bezweert die angst van de kiezer door te verwijzen naar de drie magische nee’s van Ma Ying-jeou: nee tegen onafhankelijkheid, nee tegen hereniging en nee tegen gewelddadige actie.

In het hoofdkwartier van de Kuomintang hangen posters met de afbeelding van een blauwe vredesduif , het partijsymbool. „De DPP is dwaas als ze denkt dat Taiwan zonder China kan”, zegt de katholieke zuster Teresa Jia (82) die het kantoor binnenschuifelt. „Ik zie het toch zelf? Elke dag kloppen er meer radeloze, overspannen burgers bij onze zusterorde aan. ”

De economie kwam tien jaar geleden tot bloei, nadat het meerpartijensysteem werd ingevoerd en de Amerikanen Taiwan militaire steun gaven. Volgens Bik-him Hsiao, campagneleider van Hsieh, lijdt de democratie nu schade omdat het parlement voor driekwart uit KMT-politici bestaat. „Het Taiwanese volk heeft in de jaren negentig hard gevochten voor een meerpartijenstelsel. Als we het er nu bij laten zitten dan moeten we straks weer de barricaden op.”

En dan fel: „Denk je nu echt dat China een vredesakkoord wil sluiten zonder dat Taiwan het één-Chinabeleid van Peking erkent? En dat de Chinezen op basis van onze voorwaarden dan een open economie aangaan? Ik kan je verzekeren dat Ma’s verwachtingen van China te hoog gegrepen zijn”, aldus Hsiao. Hij ziet ondanks de slechte prognose nog volop kansen voor de DPP.

Dat het toch nog een nek-aan-nek race kan worden heeft ook te maken met de vorige week begonnen opstand in Tibet. Volgens DPP-kandidaat Hsieh is Taiwan eenzelfde lot beschoren als de Tibetanen wanneer de KMT de verkiezingen wint.

Szu-yin, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Chenchi, denkt daar anders over: „Taiwan is geen Tibet. Sinificatie van Taiwan is uitgesloten. We hebben een eigen economie, een eigen vlag en een eigen leger. Ik verwacht dat Tibet de DPP slechts een klein percentage stemmen zal opleveren.”

Dat weerhoudt de DPP er niet van om de bevolking angst voor ‘het Chinese gevaar’ in te peperen. In het Daan Forestpark in Taipei verzamelden zich afgelopen woensdag duizenden Democraten rondom een podium waarop Hsieh het toegestroomde publiek als een volleerd volksmenner bespeelde. „Jiayou Xizang”, „Kom op Tibet”, scandeerden ze terwijl ze kartonnen borden met de tekst ‘Trek je terug, moordenaar China’ de lucht instaken. „De Chinezen denken niet aan mensenrechten”, zegt Simon Zhuang (61), oud-klasgenoot van Frank Hsieh. „En dat het slecht gaat met de Taiwanese economie komt niet door de DPP, maar door de globalisering. Alleen, leg dat de doorsnee Taiwanees maar eens uit”, zegt Zhuang.

Ru, de restauranthouder, is het daar niet mee eens. Hij zegt wel degelijk over de grenzen van Taiwan heen te kijken. Maar hij voelt zich eenvoudigweg in de steek gelaten. „Mijn vaste klanten blijven weg omdat ze minder te besteden hebben. Waarom moet de haat tegen China de boventoon voeren? Laat de Chinese toeristen maar komen. Slechter kan het voor mij niet worden”, aldus Ru.

    • Bettine Vriesekoop