Het meesterwerk dat bijna niemand zag

Hoe vaak ontdek je een miskend meesterwerk? Lege maag, een Nederlandse speelfilm van regisseur Hans Breetveld en cameraman Ronald Kerkman, is een heel erg goede film. En bijna niemand heeft hem gezien, omdat niemand hem wil vertonen. En dat komt weer omdat niemand hem heeft gezien.

Nou ja – bijna niemand. Zondag draaide Lege maag op het ‘Festival van de Afgewezen Film’ in Amsterdam. Het was de derde voorstelling, na één keer voor vrienden en verwanten van de makers, en één keer op het onbeduidende Scenecs Filmfestival in Amersfoort, in de ochtenduren.

Lege maag is met ‘subjectieve camera’ gedraaid – de ‘ik’ uit het verhaal filmt dan zogenaamd. De ik-figuur, gespeeld door regisseur Breetveld zelf, die ook het oorspronkelijk scenario schreef, geeft zich uit liefdesverdriet op voor een spirituele vastencursus van drie weken, in de duinen. De ontknoping wordt in de eerste vijf minuten, middels een flash forward meteen al weggegeven: de ik-figuur slacht in een vlaag van waanzin alle andere hongercursisten af, alsmede de goeroe – een prachtige rol van Wendy Butterworth.

De film moet het dus helemaal hebben van de geleidelijke overgang van enigszins ridicuul aandoend New Age-gedoe – koudwaterbaden, huil- en lachsessies – naar de collectieve waanzin. Breetveld is daar wonderwel in geslaagd, daarbij de in de Nederlandse film zo gangbare neiging tot kolderieke overdrijving vermijdend. Het werkt: in het ongeveer vijftig stoelen tellende zaaltje werd zondag aanvankelijk smakelijk gelachen, maar gaandeweg maakte zich beklemming van de toeschouwers meester.

Er wordt in Lege maag voortreffelijk geacteerd. Door Frédérique Huydts bijvoorbeeld, die na de opnamen in 2005 overleed. Zij speelt aangrijpend een getrouwde vrouw, voor wie de uit de hand lopende vastencursus het laatste redmiddel is om los van man en kinderen nog iets van een eigen identiteit te hervinden. Ook de locatie – een kostschoolachtig gebouw in de duinen waarvan een zijvleugel wordt gesloopt, is helemaal top.

De film is hoogstens iets te lang. Maar dat geldt voor bijna elke film, voordat hij definitief gemonteerd is, en helaas ook voor menige film die wél in de bioscoop draait.

Hoe is het mogelijk dat Lege maag zó veronachtzaamd is en wordt? Dat wordt gissen. Hij is zonder budget en zonder subsidie gedraaid. Er was dus geen enkele marktpartij of andere instantie in de filmbranche die er belang bij had om bij pers, festivals, distributeurs of wie dan ook het meesterwerk onder de aandacht te brengen. De regisseur, afkomstig uit het theater, had evenmin contacten.

Was de vrij zeldzame methode van de subjectieve camera een bezwaar? Een van de grootste Nederlandse filmhits van de laatste jaren, Zusje, is zo gemaakt. Dat de film op professionele video is gemaakt misschien, in plaats van op film? Op de festivals in Utrecht en Rotterdam wemelt het van zulke films, en veel filmtheaters vertonen video.

Een ontroerende handicap voor Lege maag is nog dat de makers, die allen voor nop hebben meegewerkt, te beschaafd en te bedroefd zijn geweest om het verkoopargument ‘laatste film van diep betreurde Frédérique Huydts’ schaamteloos uit te buiten. Lege maag bestaat dus niet – niet in de bioscoop en evenmin op dvd – behalve voor een handjevol gelukkigen in drie zaaltjes. Er is alleen een website (legemaag.nl). Bij de link naar trailer staat ‘binnenkort’. Binnenkort is nooit – er is geen geld voor montage.

    • Raymond van den Boogaard