‘Cubaan’ in de Belgische politiek zwaait voorlopig af

De liberaal Guy Verhofstadt verlaat de Belgische politiek op het hoogtepunt van zijn populariteit. „Hij is een revolutionair in het diepst van zijn gedachten.”

Guy Verhofstadt Foto AFP Interim Prime Minister Guy Verhofstadt (Open VLD) attends a press conference after the government reached an agreement on the 2008 budget, on February 6, 2008. Belgium's political parties finally agreed Monday on new reforms, setting aside key differences that have prevented them from forming a government almost nine months after general elections. AFP PHOTO HERWIG VERGULT AFP

Een lang applaus klonk er gisteren in de Belgische Kamer toen de nieuwe premier Yves Leterme zijn voorganger Guy Verhofstadt bedankte. Een paar uur eerder gaf die na bijna negen jaar de sleutels uit handen van Wetstraat 16, het kantoor van ‘de eerste minister’.

Verhofstadt deed dat op het toppunt van zijn populariteit. De liberale premier verloor vorig jaar de verkiezingen. Maar in de peilingen stond hij vorige week weer gewoon op nummer één.

Numero uno heet een boek dat over Guy Verhofstadt (54) geschreven werd. „Geef hem een fiets en hij wil wereldkampioen worden”, beginnen de auteurs. „Laat hem aan politiek doen en hij ziet zichzelf als president van de wereld.”

Verhofstadt was op zijn 28ste de jongste partijvoorzitter uit de Belgische geschiedenis. En op zijn 31ste de jongste vicepremier. Vanaf 1999 leidde hij een regering van liberalen, socialisten en groenen. Daarmee kwam een einde aan de jarenlange heerschappij van de christen-democraten. Na de verkiezingen in 2003 kon ‘paars’ doorgaan, zij het zonder ‘groen’.

Guy Verhofstadt wil dat dingen veranderen. In een portret dat De Morgen vlak voor de laatste verkiezingen van hem maakte, zei een vriend dat hij „een Cubaan” is. „De revolutie op zich is het doel, niet zo zeer waar die toe leidt. De romantiek ervan, de kick dingen in beweging te kunnen zetten. […] Hij is een revolutionair in het diepst van zijn gedachten. Gelukkig is hij geen marxist.”

Waaruit bestond de revolutie van Verhofstadt? Kranten noemen dezer dagen als positieve punten de progressieve euthanasie- en homohuwelijkswetten die België tijdens paars kreeg. Kritiek is er op een plan de overheid drastisch te hervormen. Dat kostte veel geld en lukte slechts gedeeltelijk.

Verhofstadt legt de lat vaak bewust hoogt, schrijft Yves Desmet van De Morgen. Hij had goed de woorden onthouden van de overleden liberale politicus Jean Gol. Als je met een volbloed koerspaard de ministerraad binnenkwam, vertelde die, dan hield je na veel overleg een boerenknol over. „Verhofstadt heeft dat opgepikt”, stelt Desmet. „Hij rijdt met een Ferrari de ministerraad binnen, in de hoop er met een koerspaard uit te komen. Vaak lukt hem dat ook, alleen: hij had wel een Ferrari beloofd.”

Verhofstadt was de eerste die de ‘V’ van Vlaams toevoegde aan de partijnaam, een ingreep die door de christen-democraten werd gevolgd. Maar terwijl de christen-democraat Leterme het de afgelopen jaren steeds over Vlaanderen had, wierp Verhofstadt zich juist op als Belgisch politicus.

Met de Verklaring van Laken gaf Verhofstadt in 2001 de aanzet tot de Europese conventie waaruit de Europese Grondwet voortkwam, die werd afgewezen door Frankrijk en Nederland. De EU moet het nu doen met een ‘Hervormingsverdrag’. Dat klinkt minder ambitieus, maar het nieuwe verdrag vertoont veel overeenkomsten met de verworpen grondwet. Zo komt er een permanente voorzitter van de Europese Raad, een soort EU-president.

Verhofstadts naam wordt hier en daar genoemd als kandidaat voor die post. Maar veel kans maakt hij niet, zeggen kenners, want daarvoor zou hij té ambitieus en té Europees zijn.

Europa is wel de grote liefde van Verhofstadt, voor wie België eigenlijk te klein is. Hij zou volgend jaar kunnen terugkeren als lijststrekker van zijn partij bij de Europese verkiezingen. Maar eerst wil hij reizen door het continent en een boek schrijven.

Van de ministers van de derde, tijdelijke regering die hij sinds december leidde, kreeg hij gisteren een cadeau dat hem daarbij van pas moet komen: een zestiende-eeuwse kaart van Europa.