Yannicks Matthäus is ondogmatisch

Klassiek: Rot. Phil. Orkest/ Ned. Kamerkoor o.l.v. Y. Nézet-Séguin. J.S. Bach: MatthäusPassion. Gehoord: 19/3 De Doelen, R’dam. Herh.: 20, 21/3. www.rpho.nl

„Bachs muziek was sinds de jaren zeventig gekidnapt door de authentieke uitvoeringspraktijk”, zei Colin Davis onlangs in deze krant. Davis (80) stond erbij en keek ernaar, maar mag zich als ‘niet-authentieke’ dirigent nu ook weer met Bach bemoeien. Yannick Nézet-Séguin (32), de Canadees die volgend jaar chef-dirigent wordt van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, is van na de gijzeling; van een minder gepolariseerde, meer pragmatische generatie.

Zijn eerste ‘Rotterdamse’ Matthäus, vanavond en morgenavond nog te horen, klinkt natuurlijk, ondogmatisch en in sommige opzichten hybride: geen vibrato in strijkers en blazers, wel gewapper bij enkele zangers. En met een ouderwets tempo in bij voorbeeld het openingskoor, tegenover uit de ‘authentieke’ praktijk geleende frisheid in andere delen.

Nézet-Séguin brengt grote dynamische contrasten aan, en streeft naar een sterke ritmische bewogenheid. Dat leidt geregeld tot een ongelijke timing bij de orkestleden. Interpretatief komen soms ook bizarre zaken voor: de swingend syncoperende ‘Seufzers’ in de instrumentale inleiding van het duet So ist mein Jesus nun gefangen is een curieus, niet al te geslaagd en vermoedelijk weinig authentiek novum. De rest van dit duet wil ook al niet van de grond komen, wat symptomatisch is voor de kwalitatief gevarieerde zangerscast: bij het ijdel loeiende vibrato van de Amerikaanse sopraan Emma Bell kan de fenomenale mezzo Sarah Connolly, een Engelse, geen enkele aansluiting vinden. Wat vaak één van de hoogtepunten van de Matthäus is, wordt zo een teleurstelling. Dat gebeurt gelukkig niet in het Erbarme dich, dat Connolly met klaarheid en oprechtheid zingt.

Jörg Dürmüller (evangelist) voldoet, maar maakt minder indruk dan Ekkehard Abele als lichte Jezus. Tenor Robbert Murray blijkt in zijn aria’s een kundig redenaar, bas Jonathan Lemalu slikt zijn geluid half in en maakt zo de mooiste aria’s tot verveelliedjes.

Nézet-Séguin zelf is een fenomeen. Zijn jeugd wordt benadrukt door zijn geringe lengte: als de zangers staan, komen ze boven hem – inclusief bok – uit. Hij beweegt als een ballerina, met grote gebaren. Maakt zich langer waar het harder moet, kleiner voor meer intimiteit. Historisch misschien niet, maar expressief volledig ‘authentiek’.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Matthäus Passion

In de recensie van de Matthäus Passion door het Rotterdams Philharmonisch Orkest (20 maart, pagina 11) stond de naam van mezzosopraan Sarah Connolly vermeld. Zij werd echter op het laatste moment vervangen door alt Helena Rasker.