Steen in de vijver

Ik word zenuwachtig van volkswijsheden. Er zit altijd wel iets in. Veel volk kan veel wijsheid ophopen. Maar in sommige kringen heerst helaas de illusie dat er geen einde komt aan de wijsheid van het volk. Die wijsheid houdt beslist ergens op. Dat ik nooit begrijp waar precies vervult me met argwaan. Het volk weet dat de regen nat is, wat van een bijzonder inzicht getuigt, maar het volk vindt ook dat de regen nat is als het niet regent. Wat niet waar is en toch ook weer een beetje waar.

Soms is volkswijsheid, zich uitend in roddel en verdachtmakingen, me te wijs.

Ik was blij dat het stil was in het dorp.

Dit keer had het gedraaid om de wijsheid dat de groten elkaar de hand boven het hoofd houden. Daar zit iets in. Men is familie van elkaar, men heeft geld van elkaar tegoed, men zit in hetzelfde schuitje. Een mantel der liefde is onvermijdelijk. Maar wat het volk de oude, schimmige families in ons Niemandsdorp heeft toegedicht komt uit de koker van de samenzweringstheorieën. Het zou hier wemelen van de potentiële moordenaars. Iemand uit de ene familie zou de moord hebben gepleegd omdat iemand uit de andere familie te sentimenteel en te filantropisch dreigde te worden. De woorden bloedwraak, erfenis en chantage vielen. De uit de weg geruimde Patricia, ja zelfs de onnozelaar van een tuinjongen waren eigenlijk de toekomstige miljonairs van het dorp. Als je het maar wijs genoeg bekeek.

Geroezemoes en hoog gefluit.

Eindelijk werd er vermoeid gezwegen.

Tot de schok kwam.

Hilário, de oude soldaat uit Angola die altijd in de donkerste hoek van het café zit omdat daar het minste licht valt op zijn verminkte gezicht, heeft Patricia om het leven gebracht. Sommigen hadden daar in het volle bewustzijn van hun wijsheid al op gezinspeeld. Ze waren weggehoond. Nu is er geen twijfel meer mogelijk. Hilário is zelf naar de politie gestapt en heeft de moord bekend.

Het kost moeite aan het idee te wennen. Hilário had weliswaar aan iedereen die het wilde horen zijn herinneringen aan zijn soldatentijd opgedist, steeds opnieuw, verhalen vol wreedheid en hopeloze situaties. Toch gold hij als mak en goeiig. Het leek of hij de wereld niet langer de moeite waard vond. Nu kwam daar ineens die bekentenis. De reconstructie van de moord verliep toch nog wonderlijk snel.

Er was een woordenwisseling geweest met Patricia. Hij had gedronken. Het volk, wijs als het was, kon de aard van de woordenwisseling wel raden. Patricia was zijn minnares, al ging ze officieel door voor zijn pleegdochter. Patricia was bovendien zwanger van een ander. Daar komen voor een dronkenlap vlot ruzies van.

Op ruzie volgt niet noodgedwongen moord. Hilário zou haar waarschijnlijk niets hebben aangedaan. Hij was dat volstrekt niet van plan geweest. Ruzies en dreigementen waren er wel vaker. Dan had hij na een driftbui zijn trouwe pistool in de la teruggelegd en zich verzoend met Patricia. Maar dit keer was het anders gelopen.

Hij moest het vertellen. Hij was vrijwillig naar het politiebureau gehold omdat hij de stilte in het dorp niet langer kon harden.

Gerrit Komrij

    • Gerrit Komrij