Minister als ‘onderworpen vrouw’

In Zwitserland is verontwaardiging ontstaan omdat minister van Buitenlandse Zaken Micheline Calmy-Rey in Iran gefotografeerd is met een hoofddoek op. De minister zegt dat ze de witte transparante doek, die overigens weinig haar bedekte, droeg uit „respect voor lokale gebruiken”. In Iran is het voor alle vrouwen, ook buitenlandse, verplicht een hoofddoek te dragen.

Calmy-Rey reisde vorig weekeinde naar Teheran om de ondertekening bij te wonen van een belangrijk gascontract tussen het Zwitserse EGL en Iran. Iran gaat Zwitserland jaarlijks 5,5 miljard kubieke meter gas leveren – 25 jaar lang. Zwitserland zal het gas doorverkopen in Europa, dat zijn afhankelijkheid van Russische leveranciers wil terugdringen.

Na de ondertekening ontmoette Calmy-Rey president Ahmadinejad en minister Mottaki. De neutrale Zwitsers onderhouden relatief warme banden met Iran: al sinds de Iraanse revolutie in 1979 fungeren zij als postiljon tussen Iran en de VS. Omdat deze landen geen diplomatieke betrekkingen hebben en er soms toch berichten heen en weer moeten, gebruiken ze daarvoor de Zwitsers.

De Amerikaanse ambassade in Bern noemde het Zwitserse gascontract „strijdig” met de geest van de sanctieresoluties van de VN. Calmy-Rey, wier juristen hadden uitgezocht of de gasdeal door de beugel kon of niet, antwoordde doodkalm dat de Zwitsers zich, als altijd, aan de wet hielden.

En toen kwamen de eerste foto’s uit Teheran. Iedereen viel over de minister heen. De krant Le Matin noemde haar „een onderworpen vrouw”. Haar socialistische partijgenoot Liliane Maury Pasquier vroeg: „Waar is de solidariteit met vrouwen die vechten tegen de hoofddoek?” Liberale politici, die Iran (net als de Amerikanen) meer als schurkenstaat zien, namen de gelegenheid te baat om via de hoofddoek ook het gascontract aan te vallen.

Calmy-Rey antwoordde dat Zwitserse vrouwelijke diplomaten in Teheran in het openbaar hoofddoeken dragen – daar had nooit iemand wat van gezegd. Zij, minister, was in dezelfde situatie geweest (en niet voor het eerst). Waarom nu wél commotie? En hoe had zij anders mensenrechtenschendingen aan de kaak kunnen stellen bij Ahmadinejad?