Gepraat en geschreven maar niets veranderd

Een jaar geleden besloot het kabinet veertig probleemwijken op te knappen. Wat heeft het Amersfoortse Kruiskamp er tot nu toe van gemerkt?

Sigarenboer Gert Weterings vindt dat het goed gaat. Zijn winkelcentrum trekt meer klanten, de parkeermogelijkheden zijn verbeterd en er ligt minder afval op straat. Volgens hem is dat deels te danken aan minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie, PvdA). „Anders waren veel dingen niet gebeurd, of later.”

Een jaar geleden maakte Vogelaar bekend welke veertig probleemwijken het kabinet in tien jaar wil veranderen in ‘prachtwijken’. Kruiskamp in Amersfoort was een van de wijken die hoog scoorden op criteria als aantal sociale huurwoningen, werklozen en lage inkomens. NRC Handelsblad besloot de ontwikkeling van ‘prachtwijk Kruiskamp’ langere tijd van dichtbij te volgen.

Hoewel de tabaksspecialist het anders ziet, zijn er tot nu toe geen tastbare veranderingen als gevolg van Vogelaars beleid. Er is geen wijkagent bijgekomen, geen nieuwe plek voor hangjongeren, geen gemengde brede basisschool. Bewoner Elly van Westerlaak heeft ook nog niets gemerkt van een huis-aan-huisinventarisatie van de problemen in haar buurtje, zoals beloofd. Net als andere steden met ‘Vogelaarwijken’ is Amersfoort vooral bezig geweest met het raadplegen van wijkbewoners, het schrijven van een actieplan en onderhandelingen met de woningcorporaties over geld.

Waarom duurt het zo lang? Omdat – volgens afspraken met het kabinet – de corporaties de grootste financier zijn van de veertig wijken. En zij willen niet per se de maatregelen betalen die de gemeente en Vogelaar het hardst nodig vinden. In Amersfoort is volgens wethouder Jelle Hekman (financiën, PvdA) vooral extra opbouw- en jongerenwerk een probleem. „Daarover verschillen wij en de corporaties echt van mening. Dat hebben we nog maar even voor ons uit geschoven.”

Vorige maand bereikten gemeente en corporaties een akkoord over een investering van ongeveer 5,4 miljoen euro voor twee jaar. De corporaties betalen 4,1 miljoen, de gemeente één miljoen, het Rijk drie ton. Hiermee kunnen de meeste andere onderdelen van het actieplan worden uitgevoerd, zoals extra surveillanten, allochtone buddy’s die autochtone wijkbewoners wegwijs maken in hun cultuur, en een Doe Mee-huiskamer van het welzijnswerk. Daarbovenop besteden de corporaties 4,4 miljoen aan renovatie van flats en de aankoop van ‘maatschappelijk vastgoed’, zoals een wijkcentrum.

De Amersfoortse gemeenteraad vindt het een goed plan. Maar de bijdrage van het Rijk is aan de lage kant, zegt raadslid Raphaél Smit (Burger Partij Amersfoort). „Drie ton. Dat gaat al bijna op aan administratiekosten, door alle regels die het Rijk stelt.” De raad heeft het gemeentebestuur gevraagd hier met Vogelaar over te praten, alvorens zich in een ‘charter’ vast te leggen op de afspraken voor Kruiskamp. Zulke overeenkomsten wil Vogelaar opstellen voor alle veertig wijken, zodat ze steden kan aanspreken op de voortgang. Tot nu toe hebben alleen Deventer, Alkmaar en Maastricht een charter getekend.

In Amersfoort hebben gemeente en corporaties besloten toch vast in Kruiskamp aan de slag te gaan. Binnenkort gaan in vijf buurtjes teams op pad om te praten over problemen achter de voordeur. „Wij zorgen dat dat van honk af gaat”, zegt directeur Koos Koolstra van corporatie Alliantie Eemvallei. „De gemeente coördineert de hulpverlening daarna.” De Alliantie is ook begonnen met het opknappen van de buurtspeeltuin, voor een bedrag van drie ton.

Ja, het speeltuinbestuur heeft enkele ‘brainstormgesprekken’ met de corporatie achter de rug, zegt penningmeester Han Zwakenberg. Alleen: de verbouwing van de speeltuin had eigenlijk al bijna klaar moeten zijn. Het nieuwe ontwerp, van een bekende speeltuinarchitect, was een jaar geleden af. De gemeente stond op het punt eenderde van de kosten te betalen. Toen werd Kruiskamp Vogelaarwijk. En spraken gemeente en corporatie af dat de corporatie de speeltuin voor haar rekening zou nemen.

De corporatie wil, met het oog op de waarde van haar vastgoed, graag tegelijk de omliggende buurt aanpakken. „Ze willen bijvoorbeeld een muur slopen”, zegt Zwakenberg, „of een parkeerterreintje aanleggen op een stukje speeltuin”. Dat vergt aanpassing van het ontwerp. „Ze nemen nu contact op met onze architect.”

Zwakenberg zegt dat de speeltuin waarschijnlijk meer allure krijgt als ook de omgeving mooier wordt. „Maar het gaat langer duren dan we wilden. Dat is frustrerend. Praktisch gezien is er in een jaar niet veel gebeurd.”

Bekijk videoportretten van Weterings en Van Westerlaak op nrc.nl/kruiskamp.