Een ziek vogeltje op z’n eigen feest

Voor Pieter van den Hoogenband lijken de EK in Eindhoven ten einde voordat ze zijn begonnen.

„Dit heb je niet in de hand.”

Het had ‘zijn’ toernooi moeten worden, in het zwembad dat speciaal voor hem werd gebouwd. Zwaar aangeslagen kwam Pieter van den Hoogenband gisterochtend uit het water nadat hij in de series op ‘zijn’ 200 meter vrije slag de twintigste tijd had gezwommen. Uitgerekend op de Europese kampioenschappen in ‘zijn’ stad werd de drievoudig olympisch kampioen ziek.

Voor Van den Hoogenband, zijn begeleiders, zijn fans, Eindhoven en het nationale zwemcentrum de Tongelreep voltrok zich het afgelopen etmaal een klein drama. Meeliftend op de gouden zwemjaren van Van den Hoogenband spaarde de stad kosten noch moeite om een hypermoderne, bijna on-Nederlandse topsportfaciliteit voor zwemmers neer te zetten. Ruim twee jaar bereidde de stad zich voor op dit evenement, dat voor het eerst sinds 1966 in Nederland wordt gehouden. Het had een hommage moeten worden aan Van den Hoogenband, in de laatste maanden van z’n topsportcarrière. Alleen Peking is dit jaar belangrijker.

Als een ziek vogeltje hees de wereldrecordhouder op de 100 meter zich gisterochtend uit het zwembad. „Dit is een heel grote teleurstelling”, stamelde hij na zijn race. „Ongelooflijk dat dit mij overkomt. In mijn lange carrière is dit nog nooit gebeurd. Ik ben altijd fit geweest op het juiste moment. Ik had echt uitgekeken naar dit toernooi, in mijn eigen bad.”

Zijn vader, arts Cees Rein van den Hoogenband, moest voor de camera van de NOS lachen om de suggestie dat zijn zoon aan de druk zou zijn bezweken van het moeten presteren in eigen bad. „Hou op. Dit is geen druk voor hem, dit is een feestje!”

De kans bestaat dat Van den Hoogenband dit toernooi niet meer in het water komt. In zijn laatste jacht op olympisch goud zal hij geen risico willen nemen. Maar hij voelde zich gisterochtend aan de stad verplicht aan te treden. Maandagavond had hij zich al niet lekker gevoeld, net als dinsdagavond, toen hij tijdens zijn slotmeters op de 4x100 meter vrije slag naar de bodem leek te zinken. „Ik heb toen nog geprobeerd het nog een beetje te ontkennen. Ik dacht: het zal me toch niet overkomen dat ik ziek word.”

Na afloop deden hij en zijn coach Jacco Verhaeren het af als een slechte race – kinderlijk gezwommen. Maar gisteren bleek dat er meer aan de hand was. Hij was ’s nachts met rillingen en koorts wakker geworden, had braakneigingen gehad, nauwelijks geslapen. „Ik zal je de details besparen.”

In alle vroegte had Van den Hoogenband Jacco Verhaeren naar zijn bed geroepen. Hij voelde zich „absoluut niet fit”, maar besloot toch te starten. „Ik wilde mezelf niks kunnen verwijten. Ik heb mezelf een beetje voor de gek gehouden om te kijken of ik eventueel nog verder kon komen. Maar na 110 meter was het bekeken. Waardeloos”, zei Van den Hoogenband, die dit nummer vier keer eerder won, bij de EK’s van 1999, 2002, 2004 en 2006. Nu klokte hij 1.49,99 – ver beneden zijn stand.

Of het hele toernooi voor hem voorbij is, wist Van den Hoogenband gisteren nog niet. „Ik heb dit ook nog nooit meegemaakt. Ik bekijk het van dag tot dag. Ik wil die jongens op de estafette nog helpen om Peking te halen. Maar ik moet nu eventjes aan mezelf denken.” De series én de finale van de 4x200 meter vrij zijn zondag.

Verhaeren had Van den Hoogenband eigenlijk niet willen laten zwemmen. „Maar Pieter zei: Het is mijn eigen toernooi, ik wil het gewoon proberen.” Verhaeren had geen verklaring voor de ziekte van Van den Hoogenband. „Ik heb hem nog nooit zo slecht zien zwemmen, dus dan is het duidelijk: dan ben je niet fit. Ik heb dit in een wedstrijd nog nooit meegemaakt met hem. We kunnen veel sturen, zoals vorm, maar dit heb je niet in de hand. Hij zal eerst beter moeten worden. Maar je kunt dit niet beïnvloeden. Als je griep hebt en je neemt medicijnen, duurt het twee weken. Doe je dat niet, dan duurt het veertien dagen.”

Verhaeren noemde het moment waarop zijn pupil moest afhaken „vrij dramatisch” voor de kampioen. „Pieter had ernaar toegeleefd om in Eindhoven te kunnen laten zien wat hij kan. Vooral op de 200 vrij had hij iets moois willen laten zien aan het eigen publiek. Buiten de Spelen om had dit overal mogen gebeuren, maar niet in Nederland. Daarom wilde hij zo graag zwemmen. Daar kan ik alleen maar bewondering voor hebben.”

De ziekte is ook een streep door de rekening in de voorbereiding op ‘Peking’. Verhaeren had willen bekijken of Van den Hoogenband op de Spelen op de 200 vrij zou kunnen uitkomen, of dat hij zich louter moet concentreren op het koningsnummer, de 100 vrij, het onderdeel dat hij in Sydney (2000) en in Athene (2004) won.

Op de 200 meter hikt Van den Hoogenband tegen de zware concurrentie van de Amerikaan Michael Phelps aan. Die liet een jaar geleden bij de WK in Melbourne geen spaan heel van de Nederlander. Of Van den Hoogenband doorgaat met de 200 vrij is nog de vraag. „Aan deze race kunnen we niet veel conclusies verbinden”, zei Verhaeren. „Ik wil nu bekijken of Pieter ergens anders nog wat wedstrijden kan zwemmen.”

    • Rob Schoof