Eerlijke risico’s

In het Amerikaanse tijdschrift Foreign Affairs van deze maand schrijft de Amerikaanse socioloog Larry Diamond over de kwetsbaarheid van jonge democratieën. Een verhaal zo vaag, dat zelfs Nederland erin zou passen. „In roof-maatschappijen worden mensen niet rijk door productief te zijn en eerlijk risico’s te nemen, maar door manipulatie van macht en privileges, het omzeilen van de wet.” Is er na de bouwfraude en het Aholddebacle nog iemand die denkt dat grote zakenmannen rijk worden van ‘eerlijke risico’s’?

„In een groot deel van de democratische wereld hebben burgers geen enkel vertrouwen dat politici iemand anders dienen dan zichzelf”, orakelt Diamond verder. Alsof Maxime Verhagen en Jacques Tichelaar zich elke dag weer opofferen voor de publieke zaak. Onze bestuurders wasemen het lege idealisme van minister Jim Hacker uit de BBC-serie Yes, Minister. Hacker heeft best goede ideeën. Maar als slechte pers en peilingen dreigen, draait hij die snel weer terug.

Volgens columnist Henk Hofland hoort een anti-politieke houding bij deze tijd. „Het automatische vertrouwen in de politiek, het bestuur, de bureaucratie is geleidelijk en ongemerkt verdampt”, schrijft hij in De Groene Amsterdammer. „De nieuwe generatie heeft geleerd ernaar te handelen.” Is onze democratie afgegleden? Of is cynisme normaler geworden? Yes, Minister startte in 1980 en werd gemaakt door Hoflands leeftijdgenoten. Zagen Britten toen al wat Nederlanders nu pas snappen?

Ondanks het ingebakken wantrouwen is Nederland geen kwetsbare democratie. Wat dat wel is, maakt de voormalig economisch adviseur Francisco Rodríguez van het Venezolaanse parlement duidelijk. In het artikel na Diamond prikt hij de mythe van president Chávez’ sociale hart door. De economische successen die Chávez populair maakten waren niets meer dan enorme oliewinsten, inmiddels verdampt door volstrekt debiel beleid. Van forse subsidies voor importluxe en buitenlandse reizen profiteren alleen de rijken, terwijl armen in de rij staan voor lege staatssupermarkten.

Machtshonger, corruptie en zelfverrijking zijn altijd en overal. Maar niet overal kun je boeven inrekenen, aanklagen en afrekenen op hun misdaden.

Merel Boers

    • Merel Boers