Air Holland, voor al uw witte wasjes

Justitie heeft een probleem met de bestrijding van witwassen en financiële fraude. Neem de zaak van de tulpenbollen uit 2003, waarbij beleggers 120 miljoen euro zijn kwijtgeraakt in een van de grootste beleggingsfraudes die zich ooit in Nederland heeft voorgedaan. Het Openbaar Ministerie en de FIOD kregen er geen greep op – ze slaagden er niet in om een vinger te krijgen achter de prijsopdrijving van de tulpenbollen en achter de rol van buitenlandse bv’s in belastingparadijzen. Het ziet ernaar uit dat de begunstigden blijvend over een opbrengst van 80 miljoen euro, vermoedelijk door fraude verkregen, kunnen beschikken.

In de fraudezaak van wonderbelegger René van den Berg – met een vergelijkbare omvang – is deze oplichter door het Hof tot vijf jaar veroordeeld. Gedupeerde beleggers proberen nu van Fortis, de bank die voor klanten beleggingen bij Van den Berg financierde, 35 miljoen terug te vorderen.

Veroordelingen zijn wel mogelijk, maar niet te vroeg gejuicht: er is altijd nog het gerechtshof om een zaak in hoger beroep terug te draaien.

Zo sprak vorige week het Haagse gerechtshof de voormalige bestuurders van luchtvaartmaatschappij Air Holland vrij van witwassen.

Hoe zat het? De directie van het door financiële problemen achtervolgde Air Holland had in 2001 twee Surinaamse geldschieters gevonden die 12,5 miljoen gulden in het bedrijf wilden steken. Detail: beide geldschieters werden later veroordeeld tot celstraffen wegens drugshandel.

De financieel directeur van Air Holland kreeg sporttassen met geld van zijn nieuwe investeerders, reisde langs belastingparadijzen en zette het op rekeningen van vage bv’tjes. Was het geld legaal verdiend? had de directie nog gevraagd. De investeerders hadden verzekerd dat het afkomstig was uit import en export en uit opbrengsten van wisselkantoren.

Het lijkt op witwassen, het ruikt naar witwassen en het proeft naar witwassen – maar het is geen witwassen volgens de rechters van het hof. Het Openbaar Ministerie had namelijk niet voldoende onderzocht of het geld toch uit legale activiteiten afkomstig was.

Van tropische import-exportfirma’s is bekend dat het vaak dekmantels zijn van illegale handel. Wisselkantoren waren in Amsterdam zulke overduidelijke centra van witwassen dat De Nederlandsche Bank in 2002 de wisselkantoren min of meer uit de hoofdstad verdreef.

Air Holland ging toch failliet. En Justitie houdt zijn reputatie van onvermogen ten aanzien van witwassen en financiële fraude dapper in de lucht.

Roel Janssen

    • Roel Janssen