Verlies lijden op eerste hulp

De subsidie voor kleine ziekenhuizen staat op de tocht.

Directies overwegen sluiting van afdelingen of zelfs van hele ziekenhuizen.

Ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum werd vorig jaar uitgeroepen tot het meest patiëntvriendelijke in Nederland. Volgend jaar moet het misschien dicht door bezuinigingen van het kabinet.

Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) overweegt een subsidie voor de zeven kleinste ziekenhuizen – de zogenoemde beschikbaarheidstoeslag – bijna helemaal in te trekken. Met dat geld worden afdelingen gesteund die door hun kleine schaal verlieslijdend zijn. Zorgautoriteit NZA geeft Klink deze maand advies over de toekomst van deze toeslag.

Als De Sionsberg (138 bedden) zijn toeslag verliest, raakt het ziekenhuis jaarlijks 3 miljoen euro kwijt. „Dat is op een begroting van 30 miljoen euro gigantisch”, stelt directeur Ids Jousma. „Acute ziekenhuiszorg kunnen we dan niet meer voor honderd procent waarborgen.” Als de toeslag verdwijnt, moet hij snijden in zijn organisatie. Waar, weet hij nog niet.

Directeur Jan Cooijmans van het St. Lucas-ziekenhuis in Winschoten (240 bedden) kijkt beteuterd naar de maquette van zijn nieuwbouw, die tegen de muur op zijn kamer staat. „We hebben de voorbereidingen opgeschort. We berekenen nog eens of de nieuwbouw kan doorgaan.” Cooijmans krijgt jaarlijks een toeslag van 1,1 miljoen euro en kan die niet missen: zijn ziekenhuis draait net quitte.

Met pijn in zijn hart gaat hij de bezuinigingsmaatregelen langs die hij moet nemen als Klink doorzet. Zoals het weigeren van patiënten die beademing nodig hebben. „Daarop lijden we verlies, omdat dat 1.000 euro per bed per dag kost en we pas een vergoeding krijgen als we meer dan duizend behandelingen per jaar uitvoeren”, zegt Cooijmans. Ook moet hij delen van de kankerafdeling sluiten. „Dat doet me echt pijn. Dat is het laatste wat je als ziekenhuisdirecteur wilt.” Mogelijk moet de intensive care (ic) inkrimpen. „Ook die is niet kostendekkend.”

In Nederland zijn ic’s bijna nergens winstgevend. Ziekenhuizen in de regio hebben onvoldoende capaciteit om een stroom patiënten uit Winschoten op te vangen. „Dan creëer je een nieuw probleem”, constateert Cooijmans. Daarbij komt dat de dichtstbijzijnde ic in de stad Groningen is, op drie kwartier reizen van Winschoten. „Groningen is ver. Als je dan een zieke wilt bezoeken, ben je uren bezig. Zoiets tast de leefbaarheid in de regio aan.”

MCL Harlingen is kleinschalig. Dit ziekenhuis heeft geen slagbomen, en voldoende parkeerplaatsen. De wachtruimte ligt rond een binnentuin. Een vrijwilligster rijdt langs met een karretje en schenkt koffie en thee voor de wachtenden. In 1987 dreigde sluiting, in 1995 kon het alleen openblijven als deel van MCL Leeuwarden. Intussen gingen steeds meer afdelingen dicht. Vorige week werden twee operatiekamers (ok) en een verpleegafdeling gesloten. Modernisering van die ok’s zou 3 miljoen euro kosten en dat kan dit ziekenhuis nooit terugverdienen.

De beschikbaarheidstoeslag verdwijnt omdat ziekenhuizen in 2009 anders worden gefinancierd. De onrust bij veel ziekenhuisdirecties ontstond na de eerste signalen dat de NZA die vergoeding over alle honderd ziekenhuizen zou willen verdelen. En de medici werden nog zenuwachtiger toen Klink in de Tweede Kamer zei dat hij alleen de garantie geeft dat de nieuwe vergoeding hoog genoeg is om acute hulp, zoals EHBO, niet in gevaar te brengen. Dus niet de andere afdelingen die verlies maken. Klink neemt in mei een besluit over de financiële steun.

De kleine ziekenhuizen begrijpen de argumenten van het ministerie niet: „Aan de redenen om die toeslag te geven, is de laatste jaren niets veranderd”, meent directeur Paul van der Velden van ziekenhuis Dirksland op het Zuid-Hollandse eiland Goeree-Overflakkee. Als de toeslag verdwijnt, moet hij de afdeling verloskunde sluiten omdat er slechts tien vrouwen per week komen. „Mijn drie dochters zijn hier bevallen”, zegt Van der Velden. „Ik moet er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren als ze naar Rotterdam moesten.”

Directeur Cooijmans van het St. Lucas-ziekenhuis in Winschoten vindt dat ‘Den Haag’ te weinig rekening houd met de gezondheidssituatie in zijn gebied. Oost-Groningers hebben verreweg de slechtste gezondheid. „Maar de medische voorzieningen zijn hier het minst. Als het zo doorgaat wordt dit een derdewereldland, waar je in de grote steden beter wordt bediend dan op het platteland.” Directeur Jousma van De Sionsberg in Dokkum vindt dat minister Klink niet moeilijk moet doen over zo’n klein bedrag voor de kleine ziekenhuizen; minder dan tien miljoen euro. Cooijmans is erg somber over Dokkum: „Als die toeslag op 1 januari zou verdwijnen, moet dat ziekenhuis op 2 januari dicht.”