Van Grafström tot Berntsson

Zweden heeft zijn hoop bij de WK kunstrijden in Gotenburg gevestigd op Kristoffer Berntsson. Hij moet een glorieus verleden doen herleven. Nederland heeft geen deelnemers.

Kristoffer Berntsson, in januari bij de EK in Zagreb. Foto Reuters Sweden's Kristoffer Berntsson reacts after the men's Free Skating Programme at the European Figure Skating Championships in Zagreb, January 24, 2008. REUTERS/Damir Sagolj (CROATIA) REUTERS

De blonde Zweedse kunstschaatser Kristoffer Berntsson is het uithangbord voor de wereldkampioenschappen kunstrijden, die deze week in Gotenburg worden gehouden. In een paars seventieshemd van holografische stof siert hij muren en abri’s in Gotenburg. Het sorteerde effect, want de mannenwedstrijden – altijd goed voor viervoudig sprongspektakel – zijn vrijdag en zaterdag uitverkocht.

Zweden kent een lange kunstschaatshistorie. Het land won 33 medailles bij WK’s. Een olympisch hoogtepunt was de clean sweep van 1908 in Londen, toen Zweedse rijders goud (Ulrich Salchow), zilver (Richard Johansson) en brons (Per Thorén) wonnen.

De Zweedse kunstrijders waren begin vorige eeuw succesvol met zeven olympische en 22 WK-medailles. Salchow – naar wie een sprong werd vernoemd – won tussen 1901 en 1911 zelfs tien keer goud bij een WK, een record dat bij de vrouwen alleen is geëvenaard door de legendarische Sonia Henie uit Noorwegen. In 1929 won Gillis Grafström voor het laatst een wereldtitel voor Zweden. Daarna werd het stil.

De Zweedse schaatsbond wil de historie laten herleven. „Kunstschaatsen was in de vergetelheid geraakt”, zegt Kristina Henriksson, vicepresident van de Zweedse schaatsbond. Maar er dienen zich nieuwe talenten aan. Adrian Schultheiss (19) en Kristoffer Berntsson (25) haalden dit jaar bij de EK in Zagreb respectievelijk een zesde en zevende plaats.

Hoewel Schultheiss hoger eindigde vestigt Zweden zijn hoop voor de WK op Berntsson, die vorige jaar negende werd. „Hij heeft meer internationale ervaring”, zegt Henriksson.

De Nederlandse oud-rijdster Joan Haanappel, die binnen het bestuur van de schaatsbond (KNSB) verantwoordelijk is voor het kunstrijden, weet uit ervaring dat veel schaatsers niet tegen de druk bestand zijn. „En dan rijdt Berntsson ook nog in zijn woonplaats. Het is niet altijd een pre voor eigen publiek te rijden. Met knikkende knieën kun je een goed resultaat in het kunstrijden wel vergeten.” Desondanks schat Haanappel Berntssons kansen hoog in. „Een zesde of zevende plaats.”

Volgens Henriksson ligt er voor haar landgenoot zelfs een topvijfklassering in het verschiet. Dat getuigt van optimisme voor een rijder die (nog) geen viervoudige sprong op zijn repertoire heeft. Maar daar wordt aan gewerkt. Berntsson streeft ernaar zijn viervoudige toeloop nog voor de Olympische Spelen in Vancouver (2010) onder de knie te hebben.

Kunstrijders krijgen van de jury twee cijferreeksen. Eén voor techniek (waaronder sprongen en passenseries) en één voor presentatie (uitstraling, interpretatie van de muziek). Vooral aan die laatste onderdelen heeft Berntsson hard gewerkt. Volgens Haanappel is de Zweed „een buitengewoon attractieve rijder”. Henriksson gaat nog verder: „Als Berntsson viervoudig springt is hij een medaillekandidaat in Vancouver.”

Berntsson blijft koel onder de loftuitingen van de kenners. „Het ijs en ik zijn vrienden”, zei hij vorige week na zijn winnende lange kür bij de Challenge Cup in Den Haag. Om de wedstrijdspanning onder controle te krijgen wordt hij hij net als de meeste kunstrijders geholpen door een sportpsycholoog. „Nu heb ik meer te lijden van studiestress”, zei de Zweed lachend, aan de voorvond van een examen. Hij volgt een master electrical engineering aan de universiteit in Gotenburg.

Nederland heeft geen deelnemers bij de WK. Bij de vrouwen is is negenvoudig nationaal kampioene Karen Venhuizen de enige die op mondiaal niveau presteert. Zij deed het bij de EK in Zagreb goed met een veertiende plaats en leek klaar voor de WK. Totdat onlangs bij haar de spierziekte Guillain-Barré werd vastgesteld. Haar seizoen was in één klap voorbij.

De schaatsbond stuurt geen vervangster. Haanappel: „Om de simpele reden dat er nog niemand in Nederland van hetzelfde niveau als Venhuizen is.”

    • Sonja Hartgring