Onvrede over ‘middenweg’ Dalai Lama

Jonge Tibetanen vinden de geweldloze aanpak van de Dalai Lama voor meer autonomie niet daadkrachtig genoeg. De Tibetaanse leider sprak vandaag over zijn aftreden.

De Dalai Lama ligt onder vuur, niet alleen vanuit Peking, waar de Chinese premier Wen Jiabao hem gisteren beschuldigde de kwade genius achter het geweld te zijn, ook van mede-Tibetanen. Bij protestmarsen in Dharamsala, het ballingsoord van de Tibetaanse leider in het Noord-Indiase Himachal Pradesh, klonken gisteren voor het eerst sinds de demonstraties voor meer autonomie vorige week begonnen ook kritische geluiden tegen de ‘Oceaan der Wijsheid’. Sommigen twijfelden openlijk aan de effectiviteit van „de politieke middenweg” die hun leider aanhoudt in het contact met Peking.

„De middenweg wordt nu twintig jaar gebruikt en heeft ons niets opgeleverd”, zei voorzitter Tsewang Rigzin van de jongerenorganisatie TYC (Tibetan Youth Congress) tegen journalisten. De Dalai Lama pleit voor geweldloos verzet en autonomie van Tibet binnen China, maar de jongeren eisen echte onafhankelijkheid, desnoods afgedwongen met geweld. Ook willen zij een boycot van de Olympische Spelen, die de Dalai Lama ongemoeid wil laten.

De vicevoorzitter van het Tibetaanse parlement in Dharamsala riep op tot eenheid. „Laten we onze aandacht binnen Tibet houden. Onze taak om Tibet te redden is het belangrijkste.”

Ondanks hun kritiek droegen de jongeren het portret van de Dalai Lama mee in hun protestmarsen. Hij blijft hoe dan ook de geestelijk leider, de veertiende reïncarnatie van de geleerde monnik Chenrezig. „Het is als kinderen en hun ouders”, zei Lhadong Tethong, voorzitter van Studenten voor een Vrij Tibet. „Je houdt van je familie maar je kunt onderling van mening verschillen.”

Zelf zinspeelde de Dalai Lama vandaag op zijn aftreden. „Als de zaken uit de hand lopen is mijn enige optie om volledig af te treden”, zei hij tijdens een persconferentie. „Zelfs als duizend Tibetanen hun leven opofferen zal dat niet veel helpen.” In reactie op een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Peking, die gisteren opwierp dat de Tibetaanse leider zou moeten worden aangeklaagd, zei hij: „Je kunt al onze kantoren onderzoeken. Wie nu een onderzoek wil beginnen is van harte welkom”, waaraan hij toevoegde dat ook zijn polsslag, urine en ontlasting getest mochten worden.

Als de Dalai Lama (72) over aftreden spreekt, kan hij strikt genomen alleen zijn politieke functie bedoelen. Hij is leider van de Tibetaanse regering in ballingschap, die na de neergeslagen opstand van Tibetanen in 1959 naar India vluchtte, en een soort ambassadeur van de Tibetaanse zaak. Geestelijk leider blijft hij tot een nieuwe reïncarnatie is aangewezen.

Vorig jaar november kondigde de Dalai Lama, geboren als Lhamo Dhundrub in een arm boerengezin, aan dat hij overweegt te breken met een zes eeuwen oude traditie, door zijn opvolger al voor zijn dood aan te wijzen. Hij opperde om een referendum over zijn opvolger te organiseren. Hij besloot dit in reactie op nieuwe regels van de Chinese regering, die voorschrijven dat Peking toestemming moet geven voor de selectie van nieuwe lama’s. „De Tibetaanse bevolking zou een door China geselecteerde opvolger niet accepteren”, legde hij toen uit. „Als de bevolking het Dalai Lama-systeem in stand willen houden, is het een mogelijkheid om mijn opvolger al voor mijn dood te kiezen.”

Of de situatie in Tibet en de omliggende Chinese provincies waar veel Tibetanen wonen zal escaleren is zeker door de mediarestricties moeilijk in te schatten. Gisteren waren er weinig berichten over geweld, maar vandaag zijn volgens een woordvoerder van het Tibetaanse leiderschap in Dharamsala opnieuw negentien doden gevallen bij protesten in Tibet.

De website van de Tibetaanse regering in ballingschap: tibet.net