Na schrijvers willen nu acteurs staken

Door de Amerikaanse schrijversstaking lag de tv-productie maanden stil. Waarschijnlijk zijn deze maand de eerste nieuwe afleveringen klaar. Maar een nieuw conflict dreigt.

Damian Lewis als Charlie Crews in de politieserie Life, sinds twee weken in Nederland te zien bij RTL 5. LIFE -- "Trickster" Episode 103 -- Pictured: Damian Lewis as Charlie Crews -- NBC Photo: Trae Patton NBC Universal

De staking van Amerikaanse scenarioschrijvers is voorbij, maar in de televisiewereld zullen de gevolgen nog lang te merken zijn. De serie 24 is één van de prominentste slachtoffers: het hele zevende seizoen is uitgesteld tot januari 2009.

Veel andere series krijgen minder afleveringen, of zijn zelfs volledig geschrapt. Voor sommige series was de staking juist goed nieuws: ze waren van het scherm gehaald en krijgen nu een nieuwe kans. De politieserie Dexter mag de overstap maken van een klein abonneekanaal naar het landelijke tv-netwerk CBS, zij het in een gekuiste versie.

Hollywood heeft door de staking drie maanden stilgelegen. Dat heeft veel mensen hun baan en inkomsten gekost. De totale schade wordt beraamd op bijna 2 miljard euro. Wie denkt dat de rust nu terug is, vergeet dat het contract tussen acteurs en producenten op 30 juni afloopt.

Vooral aan gezichtsbepalende drama’s als Desperate Housewives, de drie CSI’s en Law and order wordt nu hard gewerkt. Naar verwachting lukt het om al volgende maand met nieuw materiaal te komen. Comedy’s, zoals Two and a half men, zijn makkelijker te maken en waarschijnlijk zijn deze maand nieuwe afleveringen klaar. De Amerikaanse zenders hopen in de loop van april voor de rest van het seizoen terug te zijn met al hun belangrijke series.

Maar de aangerichte schade is groot. Het vierde seizoen van Grey’s Anatomy zal geen 24 maar slechts 15 afleveringen tellen. De politieserie Life, sinds vorige week ook in Nederland op tv, was najaar 2007 een redelijk succes in Amerika. Maar door de staking waren de afleveringen al snel op. Zender NBC wil dit najaar de draad weer oppakken; of de kijkers na deze valse start terugkeren is de vraag.

Toch zijn de grote zenders ergens wel blij met de chaos die de staking heeft veroorzaakt. In de Verenigde Staten bestaat een strak schema met premières van nieuwe series vlak na elkaar in september en januari. Waarom zouden we de premières niet over het hele jaar spreiden, zei NBC-directeur Marc Graboff vorige maand tegenover dagblad The Wall Street Journal. „We zouden als bedrijfstak gek zijn als we de dingen weer op de oude manier gaan doen.” Volgende maand presenteert NBC daarom zijn nieuwe programmering voor 52 weken. De anderen komen dan met hun de plannen voor dit najaar.

NBC wil ook breken met de gewoonte om van ieder goed idee eerst een proefaflevering te maken. Zo’n pilot kost al gauw zeven tot tien miljoen dollar, het drievoudige van een gewone aflevering.

CBS heeft de staking overleefd dankzij het succes van herhalingen van de drie CSI’s en de komedie Two and a half men. Voor na de zomer heeft de zender het aantal plannen gehalveerd. „Het zullen er nooit meer zo veel worden als voor de staking”, zei CBS-directeur Les Moonves.

Terwijl de tv-wereld nog iets van het seizoen probeert te redden, dreigt aan de horizon een nieuw arbeidsconflict.

De overeenkomst tussen de producenten en de 120.000 bij de Screen Actors Guild (SAG) aangesloten acteurs loopt eind juni af. Ze hebben in grote lijnen de zelfde eisen als de schrijvers, zoals een regeling voor de inkomsten uit nieuwe media.

De acteurs willen bovendien een vergoeding voor product placement, als in de film of tv-serie sluikreclame wordt gemaakt. De Screen Actors Guild wil pas eind maart of begin april de officiële contractbesprekingen beginnen. Steracteurs George Clooney en Tom Hanks hebben in vakbladen alvast paginagrote advertenties geplaatst waarin ze erop aandringen zo snel mogelijk te gaan onderhandelen en een staking te vermijden.

De komende maanden zal het nog onrustig zijn in de film- en televisie-industrie. Nu al wordt geaarzeld over projecten die niet voor 30 juni afgerond kunnen worden. Enkele kleine producenten hebben van de SAG een ontheffing gekregen zodat hun acteurs mogen blijven werken als de staking uitbreekt.

    • Dirk Limburg