Militaire operatie of politiek spelletje?

Nederland doet vanaf volgende maand mee aan een EU-vredesmissie in Tsjaad.

Op een hoorzitting in Den Haag komen vandaag voor- en tegenstanders aan het woord.

Cordaid: „Verbetering van de positie van vrouwen in Tsjaad moet onderdeel zijn van vredesmissie.” Foto Reuters Chadian women sit under the shade of a tree in the village of Guelbanj, Chad, 25 km south of N'Jamena, Sunday Feb. 10, 2008. The Red Cross estimates that hundreds fled the the capital during the fighting, with dozens left in the countryside, most preparing to return in the next days. (AP Photo/Jerome Delay) Associated Press

Hij voelde er helemaal niets voor. „Defensiepersoneel is de dupe van politiek gekonkel”, was de eerste reactie van Jan Kleian, voorzitter van de militaire vakbond ACOM, toen hij hoorde van het plan van het Nederlandse kabinet om volgende maand zestig militairen naar Tsjaad en de Centraal Afrikaanse Republiek te sturen. Nu enkele weken verstreken zijn sinds de bekendmaking van dat voornemen is Kleian nog precies dezelfde mening toegedaan.

„In Afghanistan worden een paar honderd Nederlandse militairen weggehaald, terwijl er, als straks ook de missie naar Darfur doorgaat, een paar honderd militairen naar Afrika worden gestuurd”, zegt Kleian. „De PvdA krijgt Afrika en het CDA haalt zijn gelijk met Afghanistan. En dat alles over de rug van de Nederlandse militair.”

Kleian zal zijn ongenoegen over de ‘lichtzinnige omgang’ met militairen vandaag in Den Haag laten horen tijdens een hoorzitting van de Tweede Kamer over de Europese missie naar Afrika. Een besluit waarmee inderdaad een reeds langlevende wens van de Partij van de Arbeid in vervulling gaat. Die partij ziet Nederlandse militairen veel liever opereren in het diverse fragiele staten tellende Afrika dan in de oorlog tegen het terrorisme die in Afghanistan wordt gevoerd.

Maar volgens de bij het CNV aangesloten vakbond ACOM wordt er door én troepen in Afghanistan te houden én troepen op nieuwe missies naar Afrika te sturen veel te veel van de Nederlandse militairen gevraagd. „De uitzenddruk is nu al enorm”, zegt voorzitter Kleian. „Er zijn mensen die in 24 maanden 12 maanden zijn uitgezonden. De afspraak was dat tegen één maand uitzending twee maanden thuisblijven zouden staan. Je ziet wat het gevolg is. Defensie zit met een enorm personeelstekort. De mensen lopen gillend weg vanwege de uitzend- en werkdruk.”

Heel anders is de opvatting van René Grotenhuis, directeur van de katholieke ontwikkelingsorganisatie Cordaid, die vandaag op de hoorzitting eveneens zijn stem zal laten horen. Hij noemt het „een signaal” dat Nederland „serieus in een Afrikaanse vredesmissie wil participeren”. En het werd volgens hem ook tijd. „Er is de afgelopen jaren meerdere malen gezegd dat in Afrika een duidelijke behoefte bestaat aan vredesmissies. En je kunt er effectief werken. Als we alleen maar kijken naar Somalië word je niet vrolijk. Maar neem landen als Sierra Leone, Congo of Liberia. Het is geen bodemloze put.”

Wel vindt Grotenhuis de missie van Nederlandse kant te beperkt. „Ik vind het grote gemis in het voorstel van de regering dat het alleen maar gaat om militaire aanwezigheid. Er zou tegelijk ook wat ondernomen moeten worden op het punt van diplomatie en ontwikkeling.” Nederland moet wat hem betreft een politiek adviseur en een gender-specialist aan de missie toevoegen.

„De positie van vrouwen in de kampen in het oosten van Tsjaad is enorm kwetsbaar”, meent Grotenhuis. „Het is altijd een wens van Nederland geweest op het gebied van bescherming van vrouwen een voortrekkersrol te spelen. De positie van vrouwen in conflictgebieden staat omschreven in VN-resolutie 1325 maar in de brief van het kabinet waarin de missie is aangekondigd, wordt hier met geen woord over gerept.”

De politiek adviseur kan volgens Grotenhuis het gesprek aangaan met lokale stammen, en tribale leiders want het centraal gezag is niet groot in het gebied waar de Europese vredesmissie naartoe gaat.

Van belang is verder nog dat er duidelijkheid komt over de positie van de Fransen, meent de directeur van Cordaid. Frankrijk, dat de leiding krijgt van de missie, heeft een deel van zijn koloniale historie in het gebied liggen. Grotenhuis: „We moeten voorkomen dat onder het mom van een Europese agenda een Franse agenda schuil blijkt te gaan.”

    • Mark Kranenburg