Zakelijk goudhaantje met kijkcijfergarantie

Met de aankoop van Boer zoekt vrouw maakte Stephan Warnik de KRO groot. Bij de commerciële tv leerde hij wat de kijkers willen. Ruud Hendriks ontdekte hem toen hij stage kwam lopen.

Voor Stephan Warnik was bij de KRO de uitdaging op: „Tachtig procent van het budget voor 2008 ligt al vast.” Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 12-03-2008 Stephan Warnik, Voormalig Hoofd Drama en Amusement KRO Ð is per 1 maart 2008 aangesteld als Algemeen Directeur Nederland van Eyeworks. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Een tv-programma over een vuilnisbelt. Het leek de programmamaker die aanklopte bij Stephan Warnik, voormalig hoofd amusement bij de KRO, een geweldig idee, vertelt diens opvolger Michel Nilessen. „Maar dan onderbreekt Stephan zo’n man en vraagt hij: ‘Hèb je wel een vuilnisbelt?’”

Nee, die had de programmamaker niet. Sterker: toen bleek dat er in Nederland helemaal geen vuilnisbelten bestaan. Nilessen: ,,Het zijn dat soort details waarmee Warnik subtiel laat weten dat iemand zijn huiswerk moet doen.”

Stephan Warnik wordt door ingewijden in Hilversum gezien als het goudhaantje van omroepland. Geef hem het format van een tvprogramma en hij weet: dit wordt wat. Of: dit wordt niets. „Hij legt altijd de vinger op de zere plek”, zegt Nilessen. Hij was zijn rechterhand voordat Warnik begin deze maand de KRO verruilde voor Eyeworks, het productiebedrijf van Reinout Oerlemans. Daar verzint hij als algemeen directeur samen met de directeuren entertainment en drama televisieprogramma’s voor alle omroepen en zenders.

Bij de KRO handhaafde Warnik Memories en Spoorloos, waarmee de omroep scoorde op Nederland 1. Zelf kwam hij op de proppen met onder meer De reünie, Puberruil en kijkcijferklapper Boer zoekt vrouw. Onder de naam Boer zkt. vrouw had Stephan Warnik het programma gezien op de Vlaamse commerciële zender VTM, waar het hoge kijkcijfers haalde. „Dit moeten we hebben”, had hij gezegd tegen directeur Ton Verlind. Iets waarover normaal dagenlang werd vergaderd, werd nu in een halve dag beslecht. Productiebedrijf Blue Circle ging aan de slag voor de KRO en concurrent RTL, die een paar uur later reageerde, had het nakijken.

Het was een unicum in de trage en omslachtige besluitvorming van de publieke omroep. Zo werd de strijd om Dancing with the stars beslist in het voordeel van RTL, ondanks het enthousiasme van Warnik en de mediadirecteur van de KRO.

Meestal werd er beter naar Warnik geluisterd. „De Ton’en varen blind op zijn oordeel”, zegt eindredacteur van Spoorloos, Paul Vertegaal. Hij doelt op de onlangs vertrokken mediadirecteur van de KRO, Ton Verlind, en voormalig netmanager van Nederland 1, Ton F. van Dijk. „Hij verstaat de taal van het volk”, vertelt oud-collega van RTL, Ruud Hendriks. En zijn nieuwe baas Reinout Oerlemans zegt: „Stephan bezit een antenne voor wat de kijker bezig houdt.” Waar dat vandaan komt? „Hij is gewoon gek op tv.”

Stephan Warnik werd in 1963 geboren in Purmerend. Hij groeide op in Edam, in een „typisch Hollands gezin.” Handen uit de mouwen, bollen rapen in de vakanties, maar ook: veel televisie kijken. Hij keek alles wat los en vast zat, van Lassie tot The A-team, gefascineerd door die ene vraag die hem nog steeds bezig houdt: wat maakt het ene programma tot een succes en het andere niet?

Hij ging politicologie studeren aan de Vrije Universiteit, waar de interesse voor massamedia hem trok naar de kopstudie communicatiewetenschappen. Warnik was gegrepen door het open, democratische karakter van tv: „Iedereen mag erop, als je maar een goed idee hebt”. Televisie, vindt hij, reflecteert bij uitstek de cultuur van een samenleving.

In 1987 belandde hij als stagiair bij Veronica’sNieuwslijn. Onder leiding van eindredacteur Ruud Hendriks deed hij daar onderzoek naar kijkgedrag. Warnik opperde dat de rubriek zich op vrouwen moest richten. Want Nieuwslijn zond uit op een tijdstip dat er werd gevoetbald op het andere net.

Het was „vloeken in de kerk”, herinnert Hendriks zich: „Actualiteitenrubrieken vonden toen: wij bepalen wanneer we uitzenden, de kijkers volgen wel.” Maar Warnik kreeg zijn zin. Nieuwslijn ging lichtere onderwerpen maken en het aantal vrouwelijke kijkers nam toe. Na die ingreep werd Warnik het ‘klankbord’ van Hendriks: „Ik geloof niet dat ik ooit één programma heb gekocht zonder eerst Stephan te raadplegen.”

„Die jongen had talent, dat was meteen duidelijk”, zegt ook voormalig netcoördinator Ton F. van Dijk. Hij is leeftijdsgenoot van Warnik en werkte samen met hem bij Nieuwslijn. Van Dijk had bestuurskunde gestudeerd en wilde de journalistiek in. Warnik was meer geïnteresseerd in de werking van televisie.

Stephan Warnik bleek op het goede moment op de goede plek. Ruud Hendriks was bezig met de oprichting van een commerciële zender, die de naam RTL Véronique moest krijgen. Concurrent was TV10 van Joop van den Ende, die presentatoren als Ron Brandsteder en André van Duin aan zich had gebonden. Hendriks vroeg hulp van Warnik voor de programmering op zijn nieuwe zender. Die zei ‘ja’ maar verwachtte dat ze het „zouden afleggen” tegen TV10: ,,Ik zag het vooral als een leuke ervaring voor op m’n cv.”

Het liep anders. Joop van den Ende wilde niet uitzenden via Luxemburg, maar kreeg van het kabinet ook geen toestemming om in Nederland van start te gaan. Ruud Hendriks moest van het Luxemburgse RTL een plan inleveren. Een schema waarin van dag tot dag moest staan welke programma’s op welke tijdstippen werden uitgezonden, en wat het verwachte marktaandeel was. Voor de komende vijf jaar. „Nattevingerwerk, want er was geen afdeling die kijk- en luistercijfers analyseerde”, zegt Hendriks.

Het privé-archief van de 24-jarige stagiair Warnik bood uitkomst: een voorraad uitgescheurde tv-pagina’s van de Volkskrant, waarop hij met de hand steeds de door Teletekst gepubliceerde kijkcijfers had genoteerd. Hendriks vroeg op een donderdagmiddag of Warnik zo’n prognose wilde maken. En oh ja, het moest op maandagochtend af zijn. Dezelfde avond sloot Warnik zich op in de Hilversumse villa van RTL Véronique en knutselde uit de losse pols een ellenlang Excel-sheet met verzonnen tv-programma’s in elkaar, inclusief verwachte kijkcijfers en marktaandelen.

Hij werkte het hele weekend door, totdat zijn vrienden hem kwamen halen voor hun vakantie. Vanuit Zuid-Frankrijk belde Warnik de volgende dag in een telefooncel met zijn baas. Het is gelukt, was de boodschap van Hendriks: ze kregen 10 miljoen om RTL Véronique op te starten.

Van de ene op de andere dag leidde Warnik het leven van een televisiebaas met heen-en-weervluchten naar Luxemburg. In de kroeg in Edam verzweeg hij dat liever, vertelt Hendriks: „Stephan was bang dat zijn vrienden hem een opschepper zouden vinden.”

Tien jaar lang bleef Warnik programmeren bij RTL. Samen met Hendriks bedacht hij de vooravond van RTL4: De Vijf Uur Show, het nieuws, Prijzenslag, Rad van Fortuin en Goede Tijden, Slechte Tijden. En die is tien jaar zo gebleven, aldus Hendriks.

In 1999 was Warnik nog zo’n beetje de enige bij RTL die er vanaf het begin bij was. Hij was ,,gaar”, zegt hij zelf. Van elk programma kon hij blind voorspellen hoe het zou uitpakken. Warnik twijfelde over zijn carrière en ging met zijn vriendin anderhalf jaar op wereldreis. Op een dag kwamen ze na weken wandelen in de Himalaya in een hotel waar een tv aanstond. CNN berichtte over het tellen van de stemmen in Florida tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Warnik keek, en hij bleef kijken. Drie dagen lang volgde hij ademloos het mediacircus en wist: ik hou van tv en ik blijf bij tv.

Na een kort uitstapje bij de ‘creative unit’ van Endemol werd hij via een headhunter benaderd door de KRO. Aanvankelijk zei Warnik ‘nee’. Maar de wervingscampagne met twee getatoeëerde motorrijders in een kerk trok hem over de streep. Die omroep wil wat, dacht hij. „Ik heb gezegd dat ik geen bergen papier wilde verplaatsen of beleidsplannen ging maken: dat duurt te lang. Op tv moet je het moment grijpen.” Toenmalig mediadirecteur van de KRO Ton Verlind vond dat geen punt: „Ik ben trots dat ik hem als commerciële jongen heb kunnen interesseren voor de publieke omroep.”

Warnik zegt dat hij „nieuwsgierig” was naar de publieke omroep, waar bijna alle collega’s van RTL hun ervaring hadden opgedaan. Het leek hem wel wat om te werken met een vast bedrag per jaar om programma’s te kopen, in plaats van altijd maar rekening te moeten houden met de commercieel interessante ‘boodschappers 20-49’, zoals de doelgroep van RTL-4 wordt aangeduid.

De commerciële Warnik was een stuk zakelijker dan men bij de KRO gewend was, zegt eindredacteur Paul Vertegaal. Voor het eerst was er een hoofd amusement dat zich inhoudelijk met de tv-programma’s bemoeide. Warnik drukte zich volgens Vertegaal altijd netjes uit, maar had niet zoveel boodschap aan gevoeligheden en ego’s bij de omroep. Familiair werd hij nooit, koetjes en kalfjes bleven onbesproken. „Ook wel vermoeiend hoor”, zegt Vertegaal: „Soms wil je gewoon even praten over wat Ajax heeft gedaan.”

Bekenden bij de KRO roemen het analytisch vermogen, de zakelijkheid en de visie van Warnik. Hij neemt het publiek serieus, zegt oud-directeur Verlind. „En hij beheert formats zorgvuldig.” Tussen elk van de drie seizoenen van Boer zoekt vrouw zat telkens een jaar. „De verleiding is groot om een succes uit te putten, dat moet je juist niet doen”, aldus Verlind.

Rechterhand Nilessen weet dat komedie „een gevoelig puntje” is bij Warnik. Het Schaep met de vijf pooten werd weliswaar een succes en won diverse vakprijzen, maar zijn eigen, zelfverzonnen komedie De afdeling viel tegen: in 2006 mocht het geen derde seizoen gaan maken. Warnik had de kantoor-comedy bedacht in Australië, tijdens zijn wereldreis. Hij vroeg zich af waarom nooit was voortgeborduurd op het succes van Jiskefets Debiteuren crediteuren. Terwijl Nederland een kantoorland is. Hij leverde het idee in bij Endemol, waar een Britse partner ontdekte dat in Groot-Brittannië ook aan kantoorhumor werd gewerkt, The Office, die later een hitserie bleek. Dat werd De afdeling niet: volgens Warnik een combinatie van verkeerde programmering, pech met een zwangere hoofdrolspeelster en de „specifieke humor” van de show.

Maar zijn vaardigheid in het stellen van prognoses oversteeg de omroepen. Als enig niet-bestuursfunctionaris werd Warnik door Ton F. van Dijk gevraagd om te helpen met de nieuwe zenderindeling van de publieke omroep. „Hij geeft marktaandeelgarantie, zijn voorspellingen komen bijna altijd uit”, zegt Van Dijk. Als voorbeeld noemt hij het programma De reünie, gepresenteerd door Rob Kamphues. ,,Ton Verlind en ik zagen het niet zo zitten. Wie zit er nou te wachten op een groep gewone mensen in een schoolklas? Waar was de bekende Nederlander?” Maar 1,8 miljoen kijkers vonden dat geen probleem.

Warnik wilde bijzondere verhalen horen van gewone mensen, gepresenteerd met een beetje brutaliteit en lef. Hij stuitte op cabaretier Rob Kamphues, in de snackbar van hun beider woonplaats Broek in Waterland. Ze kenden elkaar nog van de crèche, waar ze hun kinderen heen brachten. Kamphues was net weg bij BNN en dacht erover om terug te gaan naar het theater. Warnik vertelde enthousiast dat hij alle programma’s van Kamphues had gezien. „Toen zijn we een keer pannenkoeken gaan eten,” lacht Kamphues, en Warnik haalde hem over om presentator te worden bij de KRO.

Over zijn overstap naar Eyeworks zegt Warnik dat „de uitdaging” om nieuwe programma’s te ontwikkelen bij de KRO ‘op’ was. „Tachtig procent van het budget voor 2008 ligt al vast. Ik wil weer een nieuw gat in de markt ontdekken.”

En de post van voorzitter van de publieke omroep? Die komt deze zomer beschikbaar. Was dat niets voor Warnik? Nee, zegt hij, in besturen heeft hij nu geen zin. Hij wil liever „met een clubje mensen mooie programma’s maken”. En dat kan bij Eyeworks.

Hij bewondert het lef van zijn nieuwe werkgever. De laatste Nationale IQ Test was een parodie op tv-presentatie. Vernieuwend, vond Warnik. Ook werd een stroomstoring geënsceneerd, die later onderdeel van de vragen bleek. „‘Oh nee, het lichtplan’, dacht ik”, zegt Warnik. „Het is een ramp, als je zender op zwart gaat. Kijkers zappen meteen weg.” Die durf spreekt hem aan: „Dan gaat het nooit vervelen.”