‘NAVO heeft geen begrip voor zorgen van Rusland’

De NAVO wil graag een betere relatie met Rusland. De NAVO wil óók een verdere uitbreiding. Voor Rusland zijn die twee wensen tegenstrijdig.

In de lobby van zijn hotel in Brussel zit Sergej Kisljak, onderminister van Buitenlandse Zaken van Rusland, in zijn eentje te ontbijten. In dezelfde lobby heeft hij de avond te voren informeel lang gedebatteerd met politici en diplomaten uit NAVO-landen, die hem het vuur na aan de schenen legden. „Het was illustratief voor de opstelling van de NAVO jegens Rusland”, zegt hij terwijl hij een slok koffie neemt. „Er was geen enkel begrip voor onze zorgen.”

Tegen de achtergrond van oplopende spanningen tussen Moskou en het Westen vond dit weekeinde het Brussels Forum plaats, een jaarlijkse conferentie van een denktank die zich richt op de transatlantische betrekkingen. NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer bepleitte er zaterdag een intensieve samenwerking met Rusland: „Het sleutelwoord is engagement met en grote E.”

Ondanks de conflicten over Kosovo, het Amerikaanse raketschild en de verdere uitbreiding van de NAVO, heeft De Hoop Scheffer president Poetin uitgenodigd voor de NAVO-top volgende maand in Boekarest: „Het is erg belangrijk dat hij die uitnodiging heeft aangenomen. De NAVO kan niet zonder Rusland, en Rusland kan niet zonder de NAVO.”

Maar niet iedereen is er gerust op dat Poetins bezoek aan de NAVO-top niet zal uitlopen op een harde confrontatie. Vandaag spreken de Amerikaanse ministers Rice en Gates van Buitenlandse Zaken en Defensie Poetin en zijn opvolger Medvedev. Ze kunnen in Moskou echter niet namens de NAVO spreken. Want sommige lidstaten, met Duitsland voorop, vinden dat de Amerikanen te weinig oog hebben voor het belang van goede relaties met Rusland.

De NAVO-uitbreiding is tot nog toe enorm succesvol geweest en heeft een historische bijdrage geleverd aan de stabiliteit van Europa, verwoordde de Amerikaanse oud-ambassadeur bij de VN Richard Holbrooke dit weekeinde in Brussel het standpunt van de VS. Waarom zouden niet nog meer landen zich mogen aansluiten?

Maar of het atlantisch bondgenootschap in april inderdaad drie nieuwe landen (Albanië, Kroatië en Macedonië) zal uitnodigen zich aan te sluiten, is nog hoogst onzeker. De ruzie tussen NAVO-lid Griekenland en kandidaat Macedonië over de naam van dat laatste land is nog een obstakel. Ook is de NAVO verdeeld over de vraag of Oekraïne en Georgië uitzicht op lidmaatschap moet worden geboden. Dat ligt gevoelig bij Rusland. Doemalid Konstantin Kosatsjev zei in Brussel: „Het Westen krijgt er straks misschien wat landen bij, maar raakt Rusland kwijt.”

Aan de ontbijttafel zegt onderminister Kisljak: „Engagement met Rusland kan niet als er niet naar ons geluisterd wordt. De NAVO had een goede relatie met ons kunnen opbouwen, maar dan had ze rekening moeten houden met ónze behoefte aan veiligheid en voorspelbaarheid aan onze grenzen. De NAVO is nog steeds een militaire organisatie. Nu dreigt ze met de verdere uitbreiding nieuwe scheidslijnen in Europa te trekken. In plaats daarvan zouden we kunnen samenwerken bij het oplossen van grote problemen die een échte bedreiging vormen. Maar het enige wat ik hoor is: we moeten Rusland geen veto geven over de uitbreiding van de NAVO. Maar we willen helemaal geen veto niet hebben. Wat we wel willen is een serieus en eerlijk gesprek op basis van gelijkwaardigheid. Op lange termijn is dat in het belang van ons allemaal.”

    • Juurd Eijsvoogel