Het bod op Alitalia is niet meer dan een eerste stap

Air France-KLM biedt 10 cent per aandeel voor Alitalia, maar eigenlijk is het bedrijf min of meer failliet. „Elke opbrengst is een extraatje voor de aandeelhouders.”

Graag of niet. Dat is de boodschap die Air France-KLM gisteren heeft overgebracht aan het noodlijdende Alitalia. Binnen twee weken moet tutta l’Italia ja hebben gezegd tegen de harde voorwaarden die de Frans-Nederlandse onderneming de zieltogende Italiaanse luchtvaartmaatschappij heeft gedicteerd. Anders gaat het feest niet door.

Graag, zei de raad van bestuur van Alitalia gisteren unaniem. Tandenknarsend, want er ging wel een marathonvergadering van zaterdag op zondag aan vooraf. Zo zwaar hadden de bestuurders het kennelijk met hun besluit.

Niet, zo dreigen vakbondsvoormannen die zich „met de rug tegen de muur” voelen gezet. Ze zijn boos dat het onderdeel vrachtvervoer wordt opgedoekt en vrezen dat er behalve de aangekondigde 1.600 nog veel meer ontslagen zullen vallen, doordat Air France-KLM een deel van de divisie afhandeling en onderhoud op de Italiaanse luchthavens niet zal overnemen.

Toch is de verwachting dat de meeste bonden zullen instemmen met het „wurgakkoord”. Vrijwel iedereen die bij Alitalia betrokken is, weet dat Air France-KLM de enige partijis die het bedrijf, dat nu 1 miljoen euro verlies per dag lijdt, kan redden van de ondergang. Op eigen kracht zal dat niet meer lukken. Het bedrijf lijdt onder torenhoge schulden, heeft nog maar voor twee maanden geld in kas en kan zich geen uitstel permitteren.

„Alitalia is feitelijk failliet”, zegt analist Thijs Berkelder van Petercam. „Het aandeel is dus waardeloos. Het was wat de gek er voor wilde geven, elke opbrengst is een extraatje voor de aandeelhouders.” Vandaar dat het bestuur van Alitalia instemde met 10 cent per aandeel, terwijl de slotkoers vrijdag nog op 54 cent lag. In totaal betaalt Air France-KLM 138 miljoen euro in eigen aandelen voor Alitalia. Daarnaast neemt het concern voor 608 miljoen euro converteerbare obligaties over.

Van veel groter belang dan de overnamesom vindt Berkelder de voorwaarden. „Vraag is of Alitalia daaraan kan voldoen en vooral hoe de Italiaanse politiek zich gaat gedragen. Dat blijft altijd onvoorspelbaar. Air France-KLM zal zich daarom heel hard moeten opstellen.”

Air France-KLM heeft acht harde eisen gesteld. De belangrijkste zijn dat de vakbonden moeten instemmen met het plan en dat de regering een overbruggingskrediet van 300 miljoen euro aan Alitalia geeft, zodat het bedrijf niet omvalt. Ook moet de regering investeringen in de luchthaven van Rome en de bestaande luchtverkeersrechten van Alitalia garanderen.

De meeste eisen lijken haalbaar, maar een voorwaarde wordt in regeringskringen beschouwd als een mogelijke bom onder het akkoord: de eis dat de regering zich garant stelt voor een schadeclaim van 1,25 miljard euro die wordt voorbereid door Sea, het bedrijf dat eigenaar is van luchthaven Malpensa in Milaan. In het plan van Air France-KLM wordt die luchthaven de status van internationaal luchtverkeersknooppunt ontnomen. Sea zegt daardoor grote verliezen te leiden en wil schadevergoeding.

Volgens de Italiaanse media is het maar de vraag of de Italiaanse regering zich garant kan stellen voor die schadeclaim, omdat de Europese Commissie dat wel eens zou kunnen beschouwen als ongeoorloofde staatsteun. Vanaf vandaag buigt de regering zich over het voorstel van Air France-KLM. Mochten bonden en regering toch instemmen en ook de mededingingsautoriteiten geen bezwaren hebben dan is het uiteindelijk aan de nieuwe Italiaanse regering om het definitieve akkoord te geven.

Op 13 en 14 april worden parlementsverkiezingen gehouden. De meeste centrum-linkse partijen zijn voor de verkoop van Alitalia aan Air France-KLM. Maar binnen de rechtse partijen is onenigheid. Silvio Berlusconi heeft nog geen reactie gegeven op het plan. De Lega Nord uit Noord-Italië zegt pas na de verkiezingen een oordeel te willen geven, maar van die partij is bekend dat ze hoe dan ook de luchthaven van Malpensa wil behouden als internationaal overstappunt.

Sommige politici geloven ook nog immer in een alternatieve koper: Air One. Dit kleine, eveneens Italiaanse bedrijf was in een eerdere fase ook een gegadigde, maar het bestuur van Alitalia en de zittende minister van Financiën gaven Air France-KLM het eerste recht op een bod. Volgens topman Peter Hartman van KLM zou Air One een overname van Alitalia niet aankunnen. „Wij hebben 100 mensen zitten op het overnemen van Alitalia. Ik denk dat Air One het financieel wel kan bolwerken, maar ze zouden het nooit kunnen managen, dat is een enorme klus.”

Maar achter Air One staat een veel grotere speler: het Duitse Lufthansa, waarmee de Italianen intensief samenwerken. Patrick Artiel, manager van Lufthansa in Nederland, bevestigt dat zijn bedrijf „zeer geïnteresseerd” is in Alitalia. „Maar op dit moment zijn we niet aan zet.” Als Alitalia naar Air France-KLM gaat, wil Lufthansa in Milaan Malpensa wel de vrijgevallen plaatsen overnemen.

Voor Air France-KLM is het opslokken van Alitalia een majeure operatie die geheel beantwoordt aan de ambities van de onderneming, in omzet al de grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld. Topman Jean-Cyril Spinetta heeft herhaaldelijk gezegd dat hij wil groeien door overnames. Eind 2007 kocht Air France-KLM de Vlaamse luchtvaartmaatschappij VLM, terwijl ook hard wordt gewerkt aan de volledige overname van Martinair, waarvan KLM al 50 procent bezit.