De rechter die nooit politicus werd

Precies een jaar nadat Hennah Buyne wethouder Aboutaleb in Amsterdam opvolgde, legt ze haar functie neer. Het politieke spel lag haar eigenlijk niet.

Een illustratie uit de omstreden lesbrief van de gemeente Amsterdam. Gemeente Amsterdam

De politiek is eigenlijk niets voor haar. Dat bleek gisteren wel bij haar aftreden als wethouder in Amsterdam. Ze had nooit „de geldingsdrang om mij als persoon te manifesteren”. Hennah Buyne (56) noemde zichzelf meer bestuurder dan politicus. „Ik ben altijd meer geïnteresseerd geweest in de stad dan in het stadhuis.” En haar politieke ambitie was gericht op „mijn portefeuille”, niet op het „politieke spel”.

Precies een jaar heeft ze het volgehouden als wethouder van onderwijs en integratie. Ze kwam 7 februari in de problemen door de lesbrief Laat je niet gek maken, die de gemeente naar honderden scholen had gestuurd. Scholen kunnen het lespakket gebruiken om te praten over religie en vrijheid van meningsuiting.

Er ontstond ophef over de inhoud. Maar Buyne zei in de gemeenteraad dat ze zich niet met de inhoud had bemoeid. Ze was slechts opdrachtgever, want als politicus moest je je niet bemoeien met de inhoud van lesmateriaal. Wel had ze inmiddels de opdracht gegeven om de omstreden passage te herformuleren. Een week later stuurde ze een brief aan de gemeenteraad. Ze had zich toch met de inhoud bemoeid. De tekeningen op de omslag bevielen haar niet en die had ze laten aanpassen.

Afgelopen woensdag moest ze zich hier over verantwoorden. Veel partijen namen het haar erg kwalijk dat ze de raad onvolledig, onjuist en niet op tijd had ingelicht. Na dit debat besloot Buyne vrijdag wegens gebrek aan vertrouwen op te stappen.

De in Paramaribo geboren Hennah Yvonne Buyne had een lange carrière in de rechterlijke macht achter de rug, toen ze vorig jaar namens de PvdA wethouder van onderwijs en integratie werd. Ze was rechter in Groningen, in Amsterdam en raadsheer bij het Gerechtshof in Arnhem.

Een mooi beroep, blikte ze gisteren even terug. Met de toga als symbool voor het feit dat haar functie belangrijker is dan de persoon. Dat is in de politiek wel anders had ze gemerkt. Daar is het verschil tussen de persoon en de functie veel kleiner.

Haar grootste motivatie om wethouder te worden was dat ze zo kon proberen kinderen in een vroeg stadium op een beter spoor te krijgen. Maar dat ze als wethouder in het openbaar ook verantwoording moest afleggen? Dat was ze niet gewend. Een publieke rol? Dat helemaal niet. Terwijl haar populaire voorganger Ahmed Aboutaleb zijn mening in televisie- en radioprogramma’s en kranten verkondigde, was Buyne vrijwel onzichtbaar. Haar optredens in de raad waren vaak wat ongemakkelijk. Zoals vorige week, toen ze zich in de raad opnieuw moest verantwoorden over de lesbrief. Er was eigenlijk maar één centrale vraag. Hoe het kon dat ze zich eerst niet kon herinneren dat ze zich inhoudelijk met de lesbrief had bemoeid en later wel?

Juist die vraag beantwoordde ze niet. Ze vertelde hoe ze het na debat waarin ze bemoeienis ontkende, naar huis was gegaan „met een gevoel dat niet lekker was”. Ze voelde zich niet „helemaal in topvorm”. En ze had geen „medaille verdiend”. Toen kwam ze er achter dat ze zich toch met de lesbrief bemoeid had. Ze stelde een brief op aan de gemeenteraad waarin ze dat uitlegde. „En dan gaat die brief de deur uit.”

Veel gemeenteraadsleden, maar ook ambtenaren en voorlichters hoorden de uitleg vol verbazing aan. Of zoals een voorlichter en een ambtenaar tegen elkaar op de gang zeiden. „Ongelooflijk. Ze kan het niet. Ze begrijpt er gewoon niets van.” Wie haar opvolgt is nog niet duidelijk, evenmin wat Hennah Buyne gaat doen.

Meer over Buyne en de lesbrief op nrc.nl/binnenland

    • Tom Kreling