De grote mond van een Afrikaanse Viking

Joakim Noah (23), zoon van een oud-tennisser en een ex-model, heeft het als geen andere jonge basketballer moeilijk in zijn debuutjaar in de profcompetitie NBA. „Hij heeft grenzen sneller overschreden dan wie ook.”

Joakim Noah eerder dit jaar in actie voor de Chicago Bulls. Foto AP Chicago Bulls' Joakim Noah, left, drives to the basket against Charlotte Bobcats' Emeka Okafor during the first quarter of an NBA basketball game in Chicago, Friday, Jan. 25, 2008.(AP Photo/Nam Y. Huh) Associated Press

Joakim Noah is geen basketballer van het type Latrell Sprewell, Ron Artest, Isaiah Rider of Dennis Rodman. De recidivisten op de houten vloeren van de Amerikaanse profcompetitie NBA zaten het afgelopen decennium langdurige schorsingen uit wegens misdragingen. Sprewell kneep de strot dicht van zijn coach terwijl hij hem met de dood bedreigde, Artest beklom de tribune voor een ordinaire knokpartij met fans, Rider spuugde naar toeschouwers en Rodman schopte een cameraman. Competitie- en clubleiding grepen in, maar geen van hen werd geschorst op verzoek van ploeggenoten. Dat lukte nieuwkomer Noah wel.

In januari schold Noah bij een ochtendtraining van Chicago Bulls assistent-coach Ron Adams de huid vol. De clubleiding legde de rookie een schorsing op van één wedstrijd, waarmee de zaak leek afgedaan. Maar de spelersgroep van Chicago Bulls oordeelde unaniem dat de straf van Noah te laag was. „Hij heeft een grens overschreden”, zei veteraan Ben Wallace. „Dat soort gedrag kunnen we hier gewoon niet hebben”, vond international Kirk Hinrich. Noah moest een tweede wedstrijd vanaf de reservebank toekijken.

Niet alleen ploeggenoten bemoeiden zich met de woede-uitbarsting van de jonge center. Voormalig NBA-speler Eddie Johnson schreef op zijn weblog: „Kan iemand Noah zeggen dat hij zijn mond moet houden. Hij mag dan wel grootspraak hebben en goofy kleding aantrekken, maar daar kan hij alleen mee wegkomen als hij het respect van zijn ploeggenoten wint.” „De mate waarin het spel wordt gerespecteerd is aan het veranderen”, reageerde Denver Nuggets-coach George Karl. „Spelers kijken er misschien niet zo tegenaan, maar ik zou me nooit zo gedragen als sommige spelers bij mij en andere coaches doen. Ik vind dat je een gebrek aan respect voor jezelf en het spel toont als je zo onenigheid maakt met je coach.”

Karl doelde op de tientallen jonge basketballers die elk seizoen de overstap maken van de National Collegiate Athletic Association (NCAA), die wordt gezien als kweekvijver van de profclubs, naar de NBA. Een deel van de spelers worstelt zelfs langer dan het debuutseizoen met de cultuuromslag van studenten- naar profbasketbal, omdat hen sinds hun eerste geslaagde sprongschot een grote toekomst is voorspeld.

Maar Noah (23) is meer dan een getalenteerde basketballer. Hij is de in New York geboren zoon van de Franse oud-tennisser Yannick Noah en het Zweedse voormalig model Cécilia Rhode. Vader won het grandslamtoernooi Roland Garros (1983) en is nu zanger, moeder werd verkozen tot Miss Zweden (1978). Opa Zacharie Noah was Kameroens voetbalinternational en won met Sedan het Franse nationale bekertoernooi (1961). Zijn Franse echtgenote Marie-Claire Noah droeg als basketbalster de aanvoerdersband van de nationale ploeg.

De ‘Afrikaanse Viking’, zoals zijn moeder Noah noemt, was de ziel van Florida Gators, de ploeg die namens de University of Florida in 2006 en 2007 het NCAA-kampioenschap behaalde. Op de speelvloer straalde hij zo veel energie uit, dat jaargenoten vermoedden dat hij leed onder een aandachtstekort of hyperactiviteit. De 2.11 meter lange basketballer met paardenstaart kende op de campus in Gainesville zijn rol als gangmaker. Hij toonde zich rond wedstrijden zoals hij is: luidruchtig, pompeus en zelfvoldaan.

Het maakte Noah tot een gemakkelijke prooi voor critici. In zijn laatste seizoen bij de Gators werd hij uitgescholden en uitgedaagd bij wedstrijden buiten Florida. The Denver Post vergeleek Noah na zijn schorsing bij Chicago Bulls met Stifler, een karakter uit de Amerikaanse tienerfilmreeks American Pie. Stifler is het feestbeest met de grote mond. Geen student van de high school kan zich veroorloven niet met hem om te gaan, maar intussen vindt niemand hem echt aardig.

Het vrije leven als college speler beviel Noah en zijn teamgenoten zo goed dat ze hun tijd als student met een jaar verlengden. „Ik heb het daar veel over gehad met hem. Hij is uniek, oprecht, gepassioneerd en geeft niet om wat anderen van hem vinden”, zei coach Billy Donovan van Florida Gators. „Maar hij bleef langer hier omdat hij zich zorgen maakte dat de NBA anders zou zijn dan college basketbal. De sfeer is na te bootsen, maar het zal nooit hetzelfde zijn. NBA-spelers krijgen betaald voor hun werk. Het zijn mannen, professionals.”

„De chemie in een college ploeg is anders, zeker bij Florida. De spelers wonnen er kampioenschappen”, zei Milwaukee Bucks-speler Andrew Bogut, in zijn tijd op de University of Utah een grote basketbalbelofte. „In college basketbal is een ploeg bijna een familie. De spelers zijn zeven dagen per week bij elkaar. Ze studeren, eten en feesten samen. In de NBA ben je de meeste tijd alleen. Je hebt je eigen hotelkamer zonder kamergenoot. Uitgaan doe je eigenlijk nooit. Dat is waarschijnlijk de grootste aanpassing voor een nieuweling.”

Noah toonde zich verbaasd over de commotie na zijn schorsing. Hij zei niet te zijn veranderd, hoe mensen hem zien daarentegen wel. Zijn gebruikelijke luiheid in de collegezaal werd op de University of Florida gezien als een geintje, in de NBA is het een smet op zijn persoonlijkheid. Noah werd als college speler geroemd voor zijn politieke statement door zonder stropdas en met half dichtgeknoopt overhemd op kampioenenaudiëntie te gaan bij president George Bush. Dit seizoen wordt hij door zijn kledingstijl een punk genoemd.

De grappenmaker die in Florida in zijn eentje hordes journalisten wist te plezieren, houdt sinds kort zijn lippen op elkaar. Noah richtte zich de afgelopen weken slechts op basketbal en behaalde opvallend goede wedstrijdstatistieken bij Chicago Bulls. Hij werd na het vertrek van Ben Wallace naar Cleveland Cavaliers in februari de startende center bij de zesvoudig NBA-kampioen. „Noah heeft de plompe bewegingen van een struisvogel met teveel cafeïne in z’n lijf, maar hij is altijd in de buurt van de bal en speelt beter dan zijn lengte toelaat. De Bulls en Noah hebben de toekomst”, concludeerde Chicago Tribune.

Met de ontknoping van het Amerikaanse college basketbal in zicht leidde Noah eerder deze maand met nummer 13 Chicago Bulls naar een overwinning op Cleveland Cavaliers, de finalist van vorig jaar. Hij versloeg behalve zijn voormalige mentor Wallace ook de beste basketballer van de NBA, LeBron James. ‘King James’ kon als een van de weinigen de profcompetitie binnenkomen zonder een verleden als college speler en excelleerde vanaf de eerste wedstrijd.

Voor de college basketballers die na March Madness deelnemen aan de ‘verloting’ van basketbaltalent onder profclubs, geldt Noah als lichtend voorbeeld. „Er is een dunne lijn tussen een vrije geest en een klootzak zijn”, schreef Orlando Sentinel. „Er is een dunne lijn tussen opwindend en egoïstisch basketbal. Er is een nog dunnere lijn tussen uitgesproken en outcast zijn. Joakim Noah heeft die grenzen sneller overschreden dan iedere college speler die hem voorging. Hij was de meest inspirerende ambassadeur van het college basketbal, maar was binnen enkele maanden de humeurigste NBA-speler.”

    • Michiel Dekker