Tulpenboeren ontkennen alles

De speculatiefraude met tulpenbollen van 2003 levert advocaten overuren op. Het geld van beleggers in Novacap is weg. De rechter stuurt aan op een schikking van de schadeclaim.

De tulpentelers zijn direct herkenbaar tussen de advocaten in hun toga’s: stevige mannen met handen als kolenschoppen. Drie dagen lang zitten ze uren in een zaal van de Amsterdamse rechtbank. Een enkele keer wordt het ze te machtig.

Erik van Dam van het NoordHollandse tulpenbedrijf Triflor roept verontwaardigd: „Dit kost me 500 euro per uur aan advocatenkosten. Gisteren is de zaak vier uur uitgelopen, dat was dus 2.000 euro. Ik wil er van af.” Jos Borst kan zijn emoties even niet bedwingen: „Ik heb me vier jaar kapot gewerkt om het miljoen dat ik verloren heb, terug te verdienen. Ik ben enorm belazerd. Het is een wonder dat ik nog besta met mijn bedrijf.”

Aan de orde is de schadeclaim van de curator van Novacap Floralis, een failliet beleggingsfonds in tulpenbollen, tegen 71 gedaagde partijen. De curator eist 88 miljoen euro. De gedaagde partijen – tulpenkwekers, handelaren en de directie van het failliete commissionairshuis SBC – hebben volgens de aanklacht door samenwerking, prijsopdrijving en gefingeerde verkopen Novacap Floralis opgelicht. Hierdoor zijn de beleggers in Novacap hun investering van 85 miljoen kwijtgeraakt. Andere beleggers hadden nog eens 35 miljoen in tulpenbollen geïnvesteerd en zijn ook hun geld kwijt. „Er is 120 miljoen euro verdwenen”, zegt Hans Tiethoff, de curator van Novacap.

Novacap is in 2003 door Marco Vrijburg opgericht als termijnfonds. De opzet was om bollen van de oogst 2003 te kopen en gelijktijdig de oogst 2004 te verkopen. Mark van der Poll van SBC trad op als commissionair.

Van der Poll zegt: „Er zijn bollen gekocht door Novacap en die bollen zijn geleverd.” Maar de verkopen van de oogst 2004, waarvan Novacap meende dat SBC die had afgesloten, werden vervolgens massaal ontkend of teruggedraaid. Novacap kon zijn deelnemers hierdoor niet de in het vooruitzicht gestelde beleggingswinst bieden. „Vrijburg meende dat hij een waterdichte constructie had. Hij dacht een geldmachine te hebben uitgevonden”, zegt advocaat Beishuizen van een van de gedaagden. Novacap heeft, volgens de advocaten van gedaagden, zijn eigen ondergang bewerkstelligd door de opzet zoals die aan beleggers was toegezegd, niet na te leven.

Voor rechter Peeters van de Amsterdamse rechtbank ontkenden de advocaten in alle toonaarden enige betrokkenheid van hun cliënten. Er is nooit sprake geweest van een carrousel van prijsopdrijving of van onrechtmatige samenwerking. Wél is de bollenmarkt door de talloze beslagen die Novacap in 2004 op bollenbedrijven had gelegd, geruïneerd. Ook betwistten de advocaten de argumenten die de curator naar voren bracht: „De bewijskracht van het gebruikte materiaal is nul. En duizend keer nul is nog altijd nul”, zei advocaat Saskia Koerselman, die Van der Poll verdedigt.

Volgens Novacap zijn er verkopen op buitenlandse maatschappijen gezet. Advocaten van verschillende gedaagden bevestigden dat hun cliënten over buitenlandse maatschappijen met een fiscus-ontwijkende truststructuur beschikten. „Er is niets mis mee om die voor beleggingen te gebruiken”, zei advocaat Hellingman.

Rechter Peeters trachtte de partijen tot een schikking te bewegen. De curator heeft eerder al een schikking getroffen met één partij. Bollenbedrijf HBM is voor 20.000 euro van een claim van 5,7 miljoen euro verlost. Advocaten van andere bollentelers lieten doorschemeren wel iets in een vergelijkbare deal te zien, maar ze bereikten geen overeenstemming.

„Steek de koppen bij elkaar, dat is de enige uitweg. Iedereen wil van het proces af omdat de kosten de baten overschrijven”, zei Peeters. Hij liet doorschemeren nieuw onderzoek van deskundigen tegen een aantal partijen te kunnen verordenen en waarschuwde dat accountants „heel duur” zijn.

Lees meer over de tulpenmanie op nrc.nl/tulpen

    • Roel Janssen