‘Te veel bezoekers’

Ben Janssens (50) is voorzitter van de kunst- en antiekbeurs TEFAF. Hij handelt in Aziatische kunst. Janssens woont in Londen. „Van de nervositeit op de financiële markt is hier niets te merken.”

‘In 2007 zijn stappen genomen om het bezoekersaantal van de TEFAF naar beneden te brengen’ Foto Chris Keulen Nederland, Maastricht, 13/03/2008 Ben Janssens, voorzitter kunstbeurs Tefaf en galeriehouder 'Oriental Art', London. foto: Chris Keulen Keulen, Chris

Donderdag 6 maart

Vandaag vindt de Private View van TEFAF plaats, de culminatie van een jaar lang hard werken voor iedereen. De verwachtingen zijn hooggespannen. De beurs ziet er prachtig en opgepoetst uit. 175.000 kleurrijke anemonen fleuren de entree van de beurs op. Ieder jaar verbaas ik me weer over het feit dat uit een chaos van dozen, kisten, half afgemaakte wandbespanningen en betonnen vloeren binnen drie dagen een feest voor het oog kan ontstaan. We verwachten ongeveer 8.000 bezoekers vandaag waaronder voor het eerst twee groepen verzamelaars uit China.

Het is een logistieke nachtmerrie voor het cateringpersoneel, dat drank en hapjes vanuit de verste hoeken van de hal ongehavend naar het midden moet zien te krijgen. Vanaf 12 uur stromen de bezoekers geleidelijk binnen. Direct staat de stand vol mensen, deels bekenden, deels onbekenden, van wie velen worden aangetrokken door het grote houten beeld van de godheid Guanyin dat onze stand domineert. Het is afkomstig uit een Amerikaanse privé collectie en heeft de laatste 50 jaar bovenin het Chrysler gebouw in New York met serene blik uitgekeken over Manhattan.

We stellen een honderdtal meest vroege objecten uit China en Zuid-Oost Azië ten toon en tevens presenteert mijn collega Hidde van Seggelen dit jaar het werk van de Nederlandse kunstenaar Harmen Brethouwer, wiens – deels door Chinese kunst geïnspireerde – werk goed aansluit bij onze Aziatische antiquiteiten. We verkopen gedurende de dag een flink aantal objecten. Van nervositeit op de financiële markt is niet veel te merken; iets dat de meeste van onze collega’s beamen.

Vrijdag

Ondanks de bijna 9.500 bezoekers is de Private View vlekkeloos verlopen en is iedereen vol lof over de catering; in het verleden nog wel eens een punt van kritiek. We halen de meeste van de door ons verkochte spullen weg en zetten daarvoor objecten neer die we nog in reserve hebben uit.

Vanmiddag bezoekt ZKH Prins Constantijn de stand, begeleid door Omara Khan Massoudi, directeur van het in 2003 geplunderde Nationale Museum in Kabul; een uiterst innemende man.

Wederom is er veel belangstelling van de pers voor de beurs. Ik geef interviews aan onder andere de Deutsche Welle en een Amerikaanse tv-ploeg.

Later in de middag word ik gevraagd de stand van Chapeau/Maastricht/Limburg op de beurs mede te openen. Bij deze gelegenheid krijg ik door burgemeester van Maastricht Gerd Leers een porseleinen zuiltje overhandigd dat symbool staat voor het verder opbouwen van de relatie tussen de stad Maastricht en TEFAF.

Ook vandaag verkopen we weer volop; zowaar twee stukken aan Russische klanten; voor ons een primeur. Zou het een teken zijn van de toenemende globalisering van de handel in kunst?

Zaterdag

Het feit dat ik op dinsdagavond bij Pauw en Witteman te gast was is blijkbaar ook in het dorp Noorbeek in Zuid Limburg geregistreerd; vanochtend zegt de lokale bakker: „Ik zag u op TV”.

De vandaag naar buiten bekend gemaakte diefstal van een kostbare halsketting tijdens de opening van de beurs op donderdag geeft te denken. Ons totale budget voor de beveiliging van de beurs bedraagt zo’n 500.000 euro en de deelnemers kunnen zich daardoor terecht veilig voelen. Dat juist deze deelnemer is beroofd, lijkt meer te liggen aan het gebrek aan bewaking in zijn stand. De beveiliging van de beurs heeft uitmuntend werk verricht: de overal op de beurs verspreide camera’s hebben een aantal verdachten geregistreerd, waardoor er drie door het bewakingspersoneel bij de uitgang konden worden opgewacht en aan de politie overgedragen. Helaas bleken deze verdachten het collier al aan een vierde persoon te hebben doorgespeeld.

Tot nu toe ligt het bezoekersaantal van de beurs acht procent hoger dan vorig jaar. In 2007 zijn stappen ondernomen om het bezoekersaantal naar beneden te brengen. Dat dit een luxe probleem is waarmee bijna geen andere beurs ter wereld heeft te kampen, neemt niet weg dat het wel degelijk een probleem is; de infrastructuur van het MECC is tijdens TEFAF tot het uiterste benut en teveel bezoekers per dag zou betekenen dat het bezoek aan de beurs wel eens oncomfortabel zou kunnen worden.

Zondag

Voor de derde keer deze week brengen we vanochtend veranderingen aan in de stand, een bewijs dat de zaken uitstekend verlopen. Mijn collega’s Joost van den Bergh, Hidde en ik hebben ieder een min of meer onafhankelijke kunstzaak, maar tijdens de beurs vormen we onder de noemer Ben Janssens Oriental Art een hecht team dat sinds jaren op elkaar is ingespeeld.

Het is de hele dag erg druk op de beurs; een niet-aflatende stroom mensen bezoekt onze stand. ’s Avonds spoed ik mij samen met Titia Vellenga, hoofd PR en marketing van TEFAF, naar het Muziektheater aan het Vrijthof, om daar een concert bij te wonen van het Amati ensemble en de Salzburger Solisten. Het concert werd georganiseerd in het kader van het ‘Tijdens Tefaf’-festival en het is belangrijk dat wij aanwezig zijn om onze steun voor dit evenement te tonen. De prachtige muziek – Mozart, Haydn en Beethoven – heeft iets dromerigs en het verstand kan even op oneindig.

Maandag

Vanochtend wordt de ‘exhibitors meeting’ gehouden. Deze meeting dient deels om deelnemers op de hoogte te brengen van de laatste feiten en ontwikkelingen, en deels om hen de kans te geven opinies en suggesties te uiten. Er speelt niet veel.

Een goede klant uit Amerika bezoekt de stand met zijn vrouw en zijn beiden weg van het grote houten beeld. Ze bouwen een enorm nieuw huis in Florida en de vrouw vraagt mij om haar per e-mail een foto van het beeld te sturen, die zij aan haar binnenhuisarchitect in Los Angeles zal doorsturen. Ik maak tijd om te lunchen met Sybilla Dekker, die vandaag voor de tweede maal de beurs bezoekt. Zoals gewoonlijk ben ik onder de indruk van haar doortastend inzicht in mijn wereld. Na de lunch komt het Amerikaanse echtpaar terug in de stand en meldt dat zij – met goedvinden van hun binnenhuisarchitect – tot de aanschaf van het beeld willen overgaan. Zo gaat dat nou eenmaal vaak met klanten uit de Verenigde Staten. Ik bedenk me hoe ironisch het is dat dit beeld, dat ik in oktober heb weten los te krijgen van een verzamelaar uit New York, nu via Maastricht over de Atlantische Oceaan terug gaat naar Palm Beach.

Dinsdag

Vanochtend word ik met de zeven ‘TEFAF Showcase’ deelnemers gefotografeerd. TEFAF Showcase is een concept dat ik dit jaar heb geïnitieerd om jongere galeries de kans te geven éénmalig deel te nemen aan de beurs. De meeste Showcase deelnemers zijn nogal overdonderd door de enorme belangstelling die zij in de pers hebben gekregen, wat voor hen resulteert in buitengewoon veel bezoekers.

In mijn stand krijg ik bezoek van een van de meest belangrijke verzamelaars van Chinees keramiek in de wereld, een Zwitser, die zonder veel tijd te verspillen besluit vier van mijn objecten aan zijn al zeer omvangrijke collectie toe te voegen.

Vanavond ga ik voor de eerste keer in meer dan een week vóór middernacht naar bed.

Woensdag

De beurs is nog niet geopend of Joost verkoopt aan een Japanner uit Tokio een klein bronzen beest dat wij niet al te lang geleden in Kyoto hebben gekocht. De Japanner wil dat we tegen de garantie van een prompte betaling iets van de prijs afdoen, maar belooft ons ter compensatie de beste sushi maaltijd die in Tokio te krijgen is, wanneer wij daar medio april zullen zijn.

Vandaag merken we dat een aantal vertegenwoordigers van andere beurzen op TEFAF rondlopen om nieuwe deelnemers te werven. Dit is een typisch beursfenomeen dat niet altijd als correct of prettig wordt ervaren door onze deelnemers, maar er valt weinig aan te doen.

Vanavond ga ik uit eten met mijn zusje Claartje en haar man Jaap in het gezelschap van goede wederzijdse vrienden; een jaarlijks terugkerende, ontspannen avond. We eten bij Toine Hermsen, een even gezellig als uitstekend restaurant in het hartje van de stad. Wat een plezier.

Donderdag 13 maart

De beurs is een week oud. We hebben tot nu toe iedere dag goed verkocht en, hoewel de ongelofelijke energieke sfeer van de eerste dagen enigszins is gekalmeerd, komen er per dag minstens vijfduizend bezoekers en is er geen gelegenheid om de concentratie te verliezen. Als het aan het eind van de dag iets rustiger wordt, neem ik de tijd om de stands te bezoeken van handelaren die zich specialiseren in mijn persoonlijke verzamelgebieden. Eerder heb ik bij de Von Bartha galerie uit Basel al een schitterende vaas van de hedendaagse glaskunstenares Anna Dickinson uit Engeland aangeschaft. Bij Borzo kijk ik naar een adembenemend mooi wandreliëf van Ad Dekkers. Het zou perfect in mijn verzameling minimalistische kunst passen, maar het prijskaartje belet mij helaas voorlopig om tot een koop over te gaan. Regelmatig vraagt men mij waarom ik mijn eigen gebied van Chinese kunst niet verzamel. Het antwoord is simpel: ik wil mijn klanten niet het idee geven dat ik zelf de eerste keuze heb van wat ik koop, noch dat ik het beste voor mezelf houd.

Heerlijk om even over deze mooie beurs te lopen en jezelf voor een moment bezoeker en misschien zelfs klant te wanen.