Redding Bear Stearns kon geen dag meer wachten

Een grote Amerikaanse zakenbank werd gisteren in een noodtempo gered. Bear Stearns kreeg bescherming van de centrale bank. Op de financiële markten regeert de angst.

Een medewerker Bear Stearns verlaat het kantoor in New York. De bank kreeg gisteren een noodkrediet van de centrale bank. Foto AP A man walks out of Bear Stearns in New York on Friday, March 14, 2008. The Federal Reserve invoked a rarely used Depression-era procedure Friday to bolster troubled Bear Stearns Cos. and said it will provide even more help to combat a serious credit crisis. JPMorgan Chase is providing an undisclosed amount of secured funding to Bear for 28 days, backstopped by the Federal Reserve Bank of New York. (AP Photo/Mark Lennihan) Associated Press

Het tijdstip van de bankencrisis in New York zegt genoeg. De oplossing van de liquiditeitsproblemen bij de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns kon kennelijk niet wachten tot het weekend.

Tussen het slot van de financiële markten in de VS op vrijdagmiddag en de opening van de beurs maandag in Tokio, zou meer dan 48 uur liggen. Een ideale tijdsduur voor toezichthouders om een bankencrisis te bezweren zonder dat hijgerige beleggers en speculanten een oplossing doorkruisen.

Maar vrijdagmorgen Amerikaanse tijd gaven de Federal Reserve Bank in New York en JP Morgan Chase zakenbank Bear Stearns een kortlopend krediet. Het moet om miljarden gaan, al maakten zij geen concreet bedrag bekend. Met het krediet moet Bear Stearns voorlopig aan haar verplichtingen kunnen blijven voldoen.

JP Morgan Chase is een van de meest kapitaalkrachtige Amerikaanse banken. De Federal Reserve Bank in New York is de vooruitgeschoven post van het stelsel van Amerikaanse centrale banken in het financiële hart van de VS. Bij majeure schokken in het financiële bestel is het de ‘New York Fed’ die als brandweerman fungeert. Zoals in 1998, bij het dreigende bankroet van de financiële speculant Long Term Capital Management. De Fed in New York organiseerde toen een reddingsactie van andere banken op Wall Street ter waarde van miljarden dollars.

De geldinjectie voor Bear Stearns is in de ogen van de bankentoezichthouders kennelijk de enige overgebleven manier om een crisis te bezweren en te voorkomen dat meer dominostenen gaan wankelen. Angst regeert.

De Fed leent JP Morgan Chase het geld, die het doorgeeft aan Bear Stearns. Het is de tweede keer deze week dat de centrale bank moet ingrijpen in een poging om erger te voorkomen. Dinsdag trok de Fed een bedrag van 200 miljard dollar uit om de geldmarkt te kalmeren. Het was het Amerikaanse aandeel van een samenwerkingsactie met de Canadese en Europese centrale banken.

Dinsdag bezwoer de top van de Bear Stearns beleggers nog dat de geruchten over geldtekorten nergens op waren gebaseerd. Tevergeefs. Gisteren zei topman Alan Schwartz van de bank dat de liquiditeitspositie de laatste 24 uur aanzienlijk was verslechterd. Dat is jargon voor: onze grote geldschieters, de partijen die dagelijks geld aan ons uitlenen, hebben zich massaal teruggetrokken. Het is de dagelijkse praktijk van zakenbanken om zelf geld met korte looptijd aan te trekken bij financiële instellingen.

Wat zich heeft afgespeeld is een run op een bank van een ongekende intensiteit. In luttele dagen is er sprake van een noodsituatie. Neem, ook afgelopen week, het bankroet van het in Amsterdam genoteerde speculatieve beleggingsfonds Carlyle Capital Corporation. Dit fonds deed er zeven dagen over om op de fles te gaan. Dat liep van de eerste aankondiging dat enkele banken hun uitgeleende geld terug wilden tot de capitulatie donderdag, dat alle banken hun onderpand aan het verkopen waren en er weinig bezit van beleggers meer overbleef.

De run op Bear Stearns is er niet zo een als afgelopen zomer bij de Britse hypotheekbank Northern Rock. Dat was het eerste grote zichtbare slachtoffer van de kredietcrisis rond tweederangs Amerikaanse hypotheken waarvan de waarde discutabel bleek. Wat een lokale Amerikaanse zorg leek, is nu een mondiale vertrouwenscrisis.

In Groot-Brittannië stonden bange spaarders van Northern Rock dagen in de rij om hun geld weg te halen. Bij Bear Stearns staat er geen rij voor de deur. Dit is een elektronische run. Grote geldschieters zoals banken en rijke Arabieren, maken het geld elektronisch over en trekken het elektronisch terug.

De elektronische runs zijn de gevaarlijkste die er zijn, omdat het snel en overrompelend gaat. De vorige keer dat zo’n grote run een bank naar de afgrond voerde was in 1984, toen Continental Illinois gered moest worden. Dat was toen de op zeven na grootste Amerikaanse bank. Uiteindelijk nam de overheid die bank over. De reddingsactie maakte de weg vrij voor de visie dat sommige banken gewoonweg te groot zijn om failliet te laten gaan. Tot nu toe gold dit voor klassieke banken die met spaargelden en kredieten een cruciale rol spelen in de economie en in het vertrouwen van consumenten in banken en betalingsverkeer.

Bear Stearns is de kleinste van de vijf grote zakenbanken in de VS. Hun rol in de financiële wereld is nu zo groot, dat zij bescherming genieten van de centrale bank.

Bovendien kreeg Bear Stearns eind 2007 een kapitaalinjectie van 1 miljard dollar van Citic, een Chinese financiële instelling. Een plotseling bankroet zou China zeker niet begrijpen.

    • Menno Tamminga