Ondersteun Bos, Tak!

‘Critici van de multiculturele samenleving alleen maar aanvallen op de manier waarop ze problemen onder woorden brengen, zagen we ook voor 2002 en het was één van de redenen waarom reële problemen te lang onbesproken beleven en de bom in 2002 barstte.” Dit schreef Wouter Bos in de Volkskrant van 8 maart ter verdediging van zijn eerdere uitlatingen over de polarisatie.

Inderdaad moest hij zich verdedigen. Voordat de inkt van het bewuste Volkskrantinterview op 1 maart was gedroogd, kwam de horde der politiek correcten heftig in beweging op de Forumpagina van die krant. Ze vergaten één ding: Wouter Bos werd in 2003 beloond voor zijn openheid en onbevangenheid. Daarna ging hij draaien en schipperen richting de politiek-correcte, failliete oud-PvdA’ers die zelf de oorzaak van de electorale slachting van 2002 waren.

Hoe kwam indertijd het CDA aan de macht? De onbekende Balkenende zweeg op een instemmende wijze over Fortuyn. En zelfs op deze pagina bekritiseerde hij de multiculturele samenleving als een ideaal. Balkenende mag dit nooit vergeten, want dezelfde mensen die hem in 2002 aan de macht hebben geholpen, kunnen hem straks weer uit de macht zetten. Het aftellen is voor hem al begonnen. Nu zijn glans weg is, verschijnt het traditionele opportunisme van de draaitol. Niet Bos maar Balkenende is op dit moment een draaikont. Wouter Bos begint door te krijgen dat het land meer inwoners heeft dan een aantal boze PvdA’ers.

Ook begrijpt hij dat hier naast bijna één miljoen moslims nog vijftien miljoen niet-moslims wonen. Dus je moet je tegelijkertijd ook zorgen maken over de meerderheid die zich regelmatig in de steek gelaten voelt in het multiculturele debat. En uiteindelijk is deze meerderheid bepalend voor de samenstelling van de Tweede Kamer. In een democratie, hoe onredelijk het soms ook klinkt, gaat het om rekenen, optellen en aftrekken. De burgers moeten worden overtuigd door een analyse van bestaande en niet-fictieve feiten. Daarom zei Bos tegen de Volkskrant: „In het debat over integratie hoor ik voortdurend mensen roepen dat er minder gepolariseerd moet worden. Ongelooflijk. Mijn stelling is: ophouden met dat gezeur over de toon van het debat! Geen emancipatie zonder polarisatie. De emancipatie van de arbeider, de vrouw en de homoseksueel is alleen gelukt door strijd, door de confrontatie. Het is klassiek marxistisch: these-antithese-synthese.”

Het zijn wijze woorden die ondersteuning verdienen. Pronk reageerde op Bos. Jan Pronk lijdt nog steeds aan een enorme zelfoverschatting. Hij vergeet dat hij nooit en te nimmer de PvdA aan veel zetels heeft geholpen. Bos wel. Het is een tikkeltje ingewikkelder om de burgers van je standpunten te overtuigen dan Pauw & Witteman te overtuigen van je bevlogenheid. Dit geldt ook voor diplomatie. Wie een succesvolle diplomaat wil zijn, moet niet denken dat hij in een ideologisch straatgevecht tegen de islamitische oorlogsmisdadigers in Afrika overeind kan blijven. Het optreden van de bevlogen oude gardist van de PvdA wordt in toenemende mate een tragikomedie. Pronk ziet zichzelf als een beroepspolarisator, en dus deskundig genoeg om hierover een bindend oordeel te vellen. „Je polariseert alleen omtrent de economische vraagstukken”, aldus Pronk.

Dit hardnekkige neomarxistische misverstand gaat ervan uit dat de politiek in haar totaliteit samenvalt met economische vraagstukken. Waarom heeft dan het paarse kabinet, waarin ook Pronk zat, verloren? Achter de polarisatie van de jaren zeventig gingen idealen aangaande de inrichting van de samenleving schuil: de materialisatie van het gelijkheidsidee moest gestalte krijgen via de maakbare samenleving, ofwel het gelijkheidsidee versus de liberalisering van gelijkheid en vrijheid.

Interetnische polarisatie is verkeerd. Dat wordt noch door Bos noch door iemand anders bepleit. Wat nodig is, is een verantwoorde vorm van polarisatie in een heterogene samenleving – deze kan ons behoeden voor interetnische conflicten. De sociaal- democraten en liberalen moeten hier samen vooroplopen. Voor draaitollen zoals de christelijke politici is hier geen plaats, en wel om twee redenen:

(a) De christelijke politici willen via de islam de kritiek op en bespotting van het christendom terugdraaien. Ze hebben getoond dat ze de vrijheid van meningsuiting geen warm hart toedragen. Vrede als principe is de opdracht van de christelijke politiek. Maar vrede zonder vrijheid is even dodelijk als een oorlogstoestand. Pax Mongolica en Pax Islamica brachten ook vrede. Vrede zonder vrijheid is een duistere, door politieke goden ingegeven opdracht.

(b) De christelijke politici wensen de verzuiling te herstellen; deze wens komt niet voort uit de behoefte om de islam te beschermen – daar zijn ze te veel christen voor – maar uit het verlangen de christelijke apartheid in ere te herstellen. Hoe meer christendom, des te meer nihilisme en opportunisme. De Nederlandse christelijke politiek is leeg en ontdaan van elke diepzinnige gedachte. De kinderlijke leuze ‘Samenwerken, Samenleven en Samenspelen’ verraadt deze magnifieke leegte.

Dus, wat staat de politiek te doen? De erfgenamen van de Verlichting moeten de strijd aangaan over de inrichting van de multiculturele samenleving en de positie van de islam. Er moet een nog hevigere polarisatie, een ideeënpolarisatie, komen tussen de facties van de Verlichting, namelijk de sociaal-democraten en liberaal-conservatieven. In zo’n polarisatie kan het christendom als inspiratiebron op een begrijpelijkere wijze naar voren komen dan in de christen-democratische politiek.

In deze strijd is Job Cohen een regenteske ruis die na zijn geschonden eer („U bent niet alleen de slechtste maar ook de naïefste burgemeester van Nederland”, zoals de PVV’er Brinkman over hem zei) toonmatiging eist. Ondertussen zit Wouter Bos met een groot probleem: Ella Vogelaar. Zij is een onbekende en onervaren politica die slechts in staat is de PvdA schade toe te brengen. Had Bos niet een intelligentere persoon kunnen vinden voor deze, misschien de allerbelangrijkste post in het kabinet? Ahmed Aboutaleb was de aangewezen persoon om die post te bekleden, maar daarvoor was Bos te bang. Als Bos trouw aan zijn woorden wil blijven, moet hij risico’s durven nemen.

Reageren kan op nrc.nl/ellian (Reacties worden openbaar na goedkeuring door de redactie).