Nooit meer slopen

Eco-huis in aanbouw. De gemeente Steenwijkerwold wil het pand slopen Foto Laurens Aaij 11-03-2008 Steenwijk NRC Handelsblad Zes activisten van Groen Front verschansen zich in het 'Eco-huis' dat in een nieuwe woonwijk in Steenwijk is gebouwd. De gemeente Steenwijkerwold wil het pand in aabouw slopen. ME-ers haalden de twee vrouwen en vier jongens van de gebarricadeerde tweede verdieping van het huis. ©Foto: Hoge Noorden / Laurens Aaij Het Hoge Noorden Oostergrachtswal 31 8900 AA Leeuwarden T 0031 58 2157966 M 0031 6 43042406 E info@hogenoorden.nl Hoge Noorden;Laurens Aaij

‘ME haalt actievoerders uit te slopen ecowoning’ las ik in de krant, boven een foto waarop twee gehelmde agenten op een hoogwerker de aanval voorbereiden. Een mooi huis, harmonische voorgevel, goed van kleur, zonnepanelen op het dak. Ik kon me wel voorstellen dat het de begeerte van de krakers had opgewekt, en absoluut niet waarom het gesloopt zou moeten worden. Google bracht raad. Dit huis is gebouwd door de elektrotechnische ingenieur Jan Husslage die het van alle ecologische snufjes heeft voorzien. Het zou in 2005 klaar zijn, maar zoals dat kan gebeuren, er kwam van alles tussen. Ik ken dat. Husslage is ook nog vijf maanden in het buitenland geweest. Je kunt nu wel heel goed zien hoe het zal zijn als het voltooid is. Maar zo ver is het nog steeds niet. Bovendien staat er een container die het uitzicht van de omwonenden belemmert. Die hebben gedaan wat alle omwonenden doen als er iets tegen hun zin gebeurt: ze klaagden steen en been.

Naar de rechter! Er volgde het gebruikelijke juridische geharrewar waarin ik me niet zal verdiepen. Ten behoeve van Husslage sprongen bekende Nederlanders in de bres, onder wie rijksbouwmeester Mels Crouwel. Het huis zou worden verplaatst, dat ging ook weer niet door, intussen werd het gekraakt en ten slotte besloot de gemeente Steenwijkerwold gebruik te maken van de door de rechter verleende vergunning. Het wordt gesloopt. Als u dit leest is het misschien al een halve ruïne, of helemaal weg en het komt nooit meer terug.

Zo’n sloop is meer dan het verschijnen van een hijskraan met de kogel waarmee de muren aan stukken worden gebeukt en een bulldozer die het puin ruimt. Terwijl dat gebeurt worden de illusies van de bouwer verwoest, er wordt korte metten gemaakt met zijn plannen en zijn dromen. Er wordt een kaalslag onder zijn hersenpan aangericht. Houdt de rechter daar rekening mee terwijl hij zijn uitspraak overweegt?

Jaren geleden, nog in de vorige eeuw, werden een paar Nederlandse rijkaards ontmaskerd. Ze hadden in Brasschaat geweldige villa’s laten bouwen en verzuimd in Nederland belasting te betalen. Zo ongeveer. Daar kwam de rechter. Deze villa’s moesten voor straf worden gesloopt. Het recht moet zijn beloop hebben, maar hoe? Had deze rechter de wanbetalers niet tot een geweldige boete kunnen veroordelen en de huizen laten staan zodat er bijvoorbeeld verpleeginrichtingen konden worden gevestigd? Of iets nog nuttigers?

Bekijk dit weekeind eens de muren van het huis waarin u woont, de bakstenen, een voor een zorgvuldig gevoegd met cement, de ramen, de kozijnen. Tientallen, misschien wel een paar honderd jaar geleden hebben daar de bouwvakkers hun best op gedaan. Als de nok van het dak erop zat, het hoogste punt van de constructie, werd de vlag gehesen. Ik kan me dat goed voorstellen. Als je een constructie hebt voltooid, vervult je dat met trots.

In een bepaalde fase van het Israëlisch-Palestijns conflict hadden de Israëli’s de gewoonte de huizen op te blazen van Palestijnen die van terrorisme werden verdacht. Verdenk me er niet van dat ik een voorstander van terrorisme ben, zeg ik er voor alle zekerheid bij. Maar ik ben er wel van overtuigd, dat de eigenaar die zijn huis met alles wat erbij hoort, daarbij inbegrepen de herinneringen, in de lucht ziet vliegen, daardoor niet van zijn terrorisme zal worden genezen.

Op het strand bouwde ik vroeger zandkastelen. Torens van nat zand, muren met kantelen, een gracht, volgens de plaatjes uit de schoolboekjes. Het kasteel was klaar, ik keek er nog eens naar en ik ging iets anders doen. Straks werd het vloed en dan zou ik zien hoe het langzaam in de golven ten onder ging. Maar strijk en zet kwamen er dan een paar jongetjes die een aanloop namen, met twee voeten in mijn bouwwerk sprongen en dan nog een beetje in het rond trapten tot er niets van over was. Ik was verbluft – verbaasd is te zwak – over de verwoestingslust van deze jongens die geen rekening met me te vereffenen hadden, die ik niet eens kende.

Aan het einde van de Jodenbreestraat bij het Waterlooplein stond vroeger het Maupoleum, een betonnen kolos ontworpen door P. Zanstra. Ik ken geen gebouw dat een zo intense woede bij zoveel Amsterdammers heeft gewekt. De triomf van het nix, schreef iemand die zich Ricardo noemt in het tijdschrift Binnenstad, maart 1999. Volgens mij onttrok het zich aan de criteria mooi en lelijk. Het was met zijn lange rijen smalle ramen in het beton vooral grimmig, en daar stond het in ieder geval op de verkeerde plaats. Het werd gesloopt. In plaats daarvan werd er een stuk retro-architectuur neergezet, niet lelijk, maar een gebouw van dertien in het dozijn. Telkens als ik er langs kom, denk ik even aan het Maupoleum.

Ik vind het jammer dat ik dit ecohuis van Jan Husslage niet heb kunnen zien. De omwonenden hebben nu in ieder geval weer vrij uitzicht.

    • S. Montag