Nieuwe monitor voorkomt wakker worden in OK niet

Een patiënt wordt onder narcose gebracht. De zogeheten bis-monitor helpt niet de zeldzame gebeurtenis te voorkomen dat iemand tijdens de operatie wakker wordt uit de narcose. Foto AFP Un anesthésiste pratique une anesthésie au masque, le 21 juillet 2001à l'Hôpital franco-britannique de Levallois-Perret, lors d'une interruption volontaire de grossesse.An anaesthetist practises an anaesthesia by mask during a termination of pregnancy 21 July 2001 at the Hopital franco-britannique in Levallois-Perret, near Paris. AFP

Bijkomen uit de narcose terwijl de operatie nog aan de gang is (een zeldzame gebeurtenis), is niet te voorkomen met een BIS-monitor. Dat apparaat berekent op grond van hersengolven de diepte van de narcose. Traditioneel meten anesthesiologen de hoeveelheid narcosegas in de uitgeademde lucht van de patiënt. Maar in een vergelijkend onderzoek viel BIS door de mand (The New England Journal of Medicine, 13 maart).

Amerikaanse onderzoekers vergeleken twee groepen met ieder duizend operatiepatiënten. De ene groep werd geopereerd met BIS, de andere met de traditionele methode. In beide groepen waren twee patiënten die zeker geloofwaardige, vervelende herinneringen hadden. Een van de ongelukkigen hoorde gesprekken in de operatiekamer en voelde ‘withete vuurpijn’. In de BIS-groep waren vier mensen die vermoedelijk echte herinneringen hadden aan hun operatie. In de traditionele groep was het er één.

Operatiekamers in de Westerse wereld zijn de afgelopen jaren in hoog tempo uitgerust met BIS-apparaten, omdat veel anesthesisten en hun ziekenhuisbesturen geloven dat BIS-apparatuur beter is voor de patiënten. Op haar website zegt de Britse BIS-producent Aspect Medical Systems dat ‘onderzoek heeft aangetoond dat het gebruik van een BIS-monitor tijdens uw operatie een goede methode is om uw kans op voortijdig bijkomen te reduceren’. Maar een commentator in de NEJM schrijft dat eerder onderzoek nog helemaal niet had aangetoond dat BIS beter is.

De Bispectral Index (BIS) meet hersengolven met op het hoofd geplakte elektroden en zet de informatie om in een getal tussen 0 en 100 (wakker). Bij een BIS-waarde tussen 40 en 60 zou een patiënt goed onder narcose zijn. De NEJM-commentator heeft ook daarop harde kritiek. De software is gepatenteerd zodat niemand weet hoe het apparaat tot zijn uitkomst komt. De commentator vindt het onwaarschijnlijk dat opgeplakte elektroden de narcose goed kunnen meten, want uitschakelen van het bewustzijn gebeurt vooral in de hippocampus, diep in de hersenen. Ze schrijft dat het bekend is dat de opgeplakte elektroden vooral oppervlakkige hersengolven meten. Wim Köhler