Mohammed weet niet meer waarom hij de cursus miste

Wie staat er voor de rechter en waarom? Mohammed heeft zijn leerstraf niet goed gedaan. De rechter spreekt hem toe als een vader die een kleuter terechtwijst.

Wat Mohammed (23) uit Hoofddorp precies heeft uitgespookt, is niet helemaal duidelijk. Maar de straf die hij een een jaar geleden kreeg, geeft een idee. Hij werd toen veroordeeld tot een leerstraf: hij moest eerst een leefstijltraining volgen en direct daarna een training ‘huiselijk geweld’. Hij kreeg ook tien uur werkstraf, maar dat was een voorwaardelijke straf. Hij zou alleen moeten werken als hij weer de fout in ging.

Mohammed is een lange, slanke, keurige jongen. Zijn ouders zitten achter in de zaal. Hij zit niet voor de rechter omdat hij een nieuw misdrijf heeft gepleegd. Hij zit er omdat hij volgens de reclassering zijn leerstraf niet netjes heeft afgemaakt. De reclassering meldt dat hij drie van de zeven sessies ‘leefstijltraining’ heeft gemist. De reclassering heeft zijn zaak teruggestuurd naar de officier van justitie en die brengt hem dan opnieuw voor de rechter en eist dan dat de voorwaardelijke werkstraf die eerder was uitgedeeld wordt omgezet in een onvoorwaardelijke.

De rechter wordt blijkbaar niet snel moedeloos. Monter legt de rechter het Mohammed nog eens uit, wat hij tig keer per week uitlegt aan gestraften: een leerstraf is een échte straf.

Doe je het niet, dan krijg je de straf die eerst voorwaardelijk was, namelijk de werkstraf. Werk je niet, of niet goed genoeg, dan krijg je celstraf. Tien uur werken wordt omgezet in vijf dagen zitten.

Eerst maar eens informeren waarom Mohammed drie cursusdagen heeft gemist. Mohammed heeft geen idee meer. Het is ook al zo lang geleden. Was die cursus niet vorig jaar ergens? In mei? Het staat hem vaag bij. Waarschijnlijk was hij toen druk met zijn gewone werk. Hij herinnert zich ook nog wel dat de reclassering hem een nieuwe overeenkomst aanbood: hij moest de training leefstijl afmaken en dan direct daarop de volgende cursus doen. Nou, had Mohammed toen gezegd, ik weet niet of ik het daar wel mee eens ben. Hij had bedenktijd gevraagd en gekregen. Afgesproken werd dat hij op 26 juni om 11 uur even zou bellen met de reclassering of hij akkoord ging met het voorstel of niet. Maar Mohammed belde niet. Waarom niet? Daarom niet.

De rechter spreekt Mohammed toe als een vader die een ondeugende kleuter terechtwijst. Hij doet boos, maar blijft kalm. U permitteert zich vrijheden, zegt hij tegen Mohammed, die u niet heeft. U kunt niet zeggen: ik doe het niet. Een man een man, een woord een woord. Kent u die uitdrukking? Het betekent zoiets als: afspraak is afspraak. Was het niet beleefd geweest om de reclassering op het afgesproken uur te bellen? Al was het maar om te zeggen dat hij het voorstel niet zag zitten.

De woorden van de rechter glijden van Mohammeds schouders. De rechter zocht naar een acceptabele verklaring voor zijn verzuim, en misschien, als Mohammed een beetje had meegewerkt, had hij hem nog wel een kans gegeven. Maar nu zegt de rechter, meer tegen zichzelf dan tegen Mohammed: u komt wel heel makkelijk weg zo. Dus het wordt tien uur werken. Alsof hij hoopt dat dát indruk zal maken, vraagt hij Mohammed wat hij daarvan vindt.

Ik vind het best hoor, zegt Mohammed. Mij maakt het niks uit. Hoe vergaat het u nu in uw leven, informeert de rechter nog. Nou, zegt Mohammed, mijn situatie is perfect. Ik woon nu op mezelf, ik heb werk. Ik leef mijn leven.

De rechter richt zich tot Mohammeds ouders. Hij vertelt over de nieuwe wet die eraan komt, waardoor mensen die hun leer- of taakstraf niet goed doen, sneller weer voor de rechter komen om de straf om te zetten in werk- of celstraf. „Met een beetje geluk herkent de officier van justitie de zaak. Hoe sneller we straffen voor niet-volbrachte straffen, hoe meer effect het heeft.”

De moeder heeft beleefd geluisterd. Ze wil nog één dingetje vragen. Wanneer moet Mohammed die tien uur werken? Want ziet u, zegt de moeder, Mohammed is al tien jaar niet met vakantie geweest en ze wou hem net een paar weken meenemen naar Suriname. Kan die straf daarna? Dat kunnen ze met de reclassering bespreken, zegt de rechter. „Geen vragen meer? Dan wens ik u een goede vakantie.”

    • Rinskje Koelewijn