Een plekje voor Boris Spassky

Wang Hao - Fabiano Caruana, Reykjavik Open

Een duivelse grap van het moderne leven: een schaker verlaat somber de toernooizaal, hij zet zijn mobieltje aan en ziet dat hij in de minuten daarvoor veel smsjes heeft gekregen, allemaal met dezelfde boodschap: met 40...f5 had je op slag gewonnen :-)

Het overkwam de Egyptische jeugdwereldkampioen Ahmed Adly vorige week in het open toernooi in Reykjavik, maar het kan iedereen gebeuren die in een toernooi speelt dat live op het internet gevolgd wordt.

Het schaakfestival in Reykjavik vindt ieder jaar plaats, maar deze keer was het gewijd aan de nagedachtenis van Bobby Fischer. Alom worden Fischer-herdenkingswedstrijden gehouden. Er was al iets in Las Vegas, er is een toernooi in Argentinië en volgende week begint er een in het Hongaarse stadje Héviz. Voor de Hongaren is Fischer een beetje een landgenoot, omdat hij zeven jaar in Boedapest woonde en omdat zijn vader waarschijnlijk de Hongaars-Amerikaanse fysicus Paul Nemenyi was.

Behalve de wedstrijden die er ook zonder Fischer geweest zouden zijn, was er in Reykjavik een dubbelrondige rapidvierkamp met schakers die veel met Fischer zijn omgegaan. Benkö, Olafsson, Hort en Portisch speelden, Lombardy was commentator en Spassky was wedstrijdleider, een taak die in dit keurige gezelschap niet zwaar kan zijn geweest.

Op de tweede dag van hun toernooi bezochten ze voor ze aan hun partijen begonnen Fischers graf, in een dorpje niet ver van Reykjavik. Een ontroerde Spassky veegde de sneeuw van het graf en van de bloemen die er lagen, droogde zijn ogen en zei tegen de journalisten: „Denk je dat er naast hem nog een plaatsje is voor mij?”

Die hereniging van oude strijdmakkers zou een precedent hebben, want Alexander McDonnell en Louis Charles de la Bourdonnais, die als de twee sterkste schakers ter wereld in 1834 in Londen een reeks van tweekampen speelden, liggen ook dicht bij elkaar. McDonnell was geboren in Belfast, Bourdonnais op Réunion, een Frans eiland in de Indische oceaan. Nu liggen zij samen op het Londense kerkhof Kensal Green, hoewel niet vlak naast elkaar.

Op een video van YouTube zien we hoe Lombardy en Spassky op een groot scherm de partij Hort-Portisch volgden, waarin Portisch een glad gewonnen stelling verknoeide. „Oi, oi, oi, oi, oi, Lajos!”, riep Spassky. „Oh, my God!”, riep Lombardy. „Oi, oi, Lajos, als je zo speelt wordt het tijd om met schaken te stoppen”, riep Spassky, die dat zelf al lang geleden heeft gedaan.

Oud-priester Lombardy riep God nog eens aan en Spassky bleef zijn ‘oi, oi, oi, Lajos!’ herhalen tot het eind van de partij. Tenslotte wonnen Portisch en Hort samen hun toernooitje.

Het Reykjavik Open werd gewonnen door de 18-jarige Chinees Wang Hao, die in de voorlaatste ronde een belangrijke concurrent uitschakelde: Fabiano Caruana. Caruana, 15 jaar, is ’s werelds sterkste schaker van zijn leeftijd. Hij is opgegroeid in Brooklyn en hij woont in Boedapest. Dat lijkt wel een beetje op Fischer.

Wang Hao - Fabiano Caruana, Reykjavik Open

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. Pe5 Pbd7 7. Pxc4 Pb6 8. Pe5 a5 9. g3 Pfd7 Iemand die de opening niet had voorbereid, zou de natuurlijke zet 9...e6 doen en beter af zijn. Na 10. Lg2 Lb4 11. 0-0 0-0 zou wit wel iets beter staan, maar het zou een open strijd zijn. 10. Pxd7 Dxd7 11. e4 Lh3 In het Sigemantoernooi van 2002 deed Jan Timman tegen Peter Heine Nielsen hetzelfde, maar op een iets andere manier: eerst 11...Lg4 12. f3 en pas dan 12...Lh3. Ook toen ging het snel mis met zwart. 12. Lxh3 Dxh3 13. Db3 Ta6 14. Lf4 e6 15. Le5 Lb4 16. Lxg7 Tg8 17. Le5 Dg2 18. 0-0-0 Lxc3 Tot hier volgden ze Aronian-Carlsen, 6de matchpartij, Elista 2007. Daar deed Aronian 19. Dxc3. Hij kwam goed te staan, maar Carlsen hield remise. 19. bxc3 Dxe4 20. c4 De2 21. c5

Tijdens die match van vorig jaar schreef een commentator al dat nu het eindspel na 21...Dc4+ 22. Dxc4 Pxc4 23. Lf4 gunstig voor wit is. 21...Pd5 Zwart had dat eindspel toch moeten spelen. Nu is hij verloren, slechts twee zetten nadat wit een ‘nieuwe’ zet speelde, die vorig jaar al was aangegeven. 22. Tde1 Dh5 Na 22...Dxf2 wint wit met 23. Thf1 gevolgd door 24. Dxb7. 23. Dxb7 Pb4 24. Ld6 Met 24. Dc8+ Ke7 25. Dxg8 kon wit al een toren winnen, maar hij wil zwart geen enkel tegenspel toestaan. 24...Dg5+ 25. f4 Dd8 26. Txe6+ fxe6 27. Dxh7 Zo gaat het ook. Wit wint zijn toren terug en blijft drie pionnen voor. Zwart gaf op.

    • Hans Ree