Een bodem leggen met Guusje

Er was een tijd dat de CAO-onderhandelingen bij Philips en de grootmetaal de loonruimte in Nederland bepaalden. Die onderhandelingen sleepten een poosje en dan waren de bonden en de werkgevers er uit. Werknemers in andere sectoren volgden de trend die daar gezet werd. Voor ambtenaren en mensen werkzaam in de semipublieke sector werd de term ‘trendvolgers’ gebruikt.

Niet langer. Tegenwoordig geldt de politie-CAO als de bodem in de loonmarkt. Minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) heeft de trend gezet met de politiebonden. Die oefenden druk uit op de onderhandelingen met hun acties. Ze wisten dat het kabinet kwetsbaar was.

In het regeerakkoord van het sociaal-christelijke kabinet Balkenende IV staan warme woorden: „leraren, artsen, agenten, hulpverleners en andere professionals zijn van onschatbare waarden en verdienen onze volle steun en ons volle vertrouwen”.

Dergelijke zalvende woorden kosten in onderhandelingen met vakbonden hard geld.

Een ingreep van minister van Financiën en PvdA-partijleider Wouter Bos voorkwam dat Guusje ter Horst nog guller was met belastinggeld voor de mannen en vrouwen van de politie. De grens van de loonruimte was voor de schatkist bereikt, liet Bos dreigend weten. Daarna bonden de politiebonden in.

Bos zag het volgende rondje van de looncarrousel in de publieke sector al draaien. Na de politie willen de verplegers, de onderwijzers, de leraren, de verzorgers, de hulpverleners natuurlijk ook profiteren van de sympathie van dit kabinet voor „beleid ten behoeve van mensen om wie het gaat” uit het kabinetsakkoord.

Onder Paars II (PvdA, VVD en D66) en en in de vorige kabinetsperiode, toen het CDA met de VVD en D66 regeerde, zijn de salarissenverschillen tussen de particuliere en publieke sector iets groter geworden. Het huidige kabinet heeft het zichzelf lastig gemaakt door in 2008 lastenverzwaringen door te voeren en lastenverlichtingen naar de toekomst te schuiven. Hoewel de inflatie in Nederland de laagste van de EU is, hangt er met de stijgende grondstoffenprijzen in de wereld een gevoel van inflatie in de lucht. Vakbondsonderhandelaars voelen dat gewoonlijk heel goed aan.

Komt nog bij dat de arbeidsmarkt krap is en dat de economische groei ruim boven het „realistische scenario” van het kabinet ligt, waardoor de meevallers de schatkist binnenstromen en het begrotingsoverschot sneller dan verwacht oploopt.

De harde woorden van Bos en Ter Horst tegenover de politie lijken te laat gekomen. Vakbond De Unie gaat er nu al overheen. De bond kondigde gisteren een looneis aan van tussen de 3,5 en 4,5 procent.

Roel Janssen

    • Roel Janssen