Crisis in Macedonië vlak voor NAVO-top

In Macedonië is een partij uit de regering gestapt, omdat zij de erkenning van onafhankelijk Kosovo eist. De coalitie van premier Gruevski is nog te redden.

In Macedonië is een politieke crisis uitgebroken – op een uiterst ongelukkig moment: vlak voor de NAVO-top van begin april in Boekarest, waarop wordt beslist of Macedonië tot de NAVO wordt toegelaten. Griekenland dreigt die toelating met een veto te blokkeren.

De crisis is veroorzaakt door de Democratische Partij van de Albanezen (PDSh), een van de partijen van de Albanese minderheid. Zij stapte uit de regering van premier Nikola Gruevski omdat Macedonië nog steeds niet de onafhankelijkheid van Kosovo heeft erkend en omdat ze weinig vaart maakt met hervormingen die de Albanese minderheid ten goede komen.

De beslissing van de PDSh betekent nog niet het eind van de regering: Gruevski kan proberen met een minderheidsregering verder te gaan. Hij kan ook andere partijen uitnodigen een coalitie met zijn eigen conservatief-nationalistische partij VMRO-DPNME aan te gaan. De BDI bijvoorbeeld, de Democratische Unie van Albanezen, de andere partij van de minderheid. Die is groter dan de PDSh. Maar of die met Gruevski in zee wil gaan, is de vraag. Toen Gruevski in 2006 besloot de PDSh uit te nodigen voor zijn coalitie was de BDI zo kwaad dat zij een boycot van het parlement begon.

De PDSh heeft vanaf 17 februari, de dag waarop Kosovo eenzijdig zijn onafhankelijkheid uitriep, geëist dat Macedonië die zou erkennen. Aanvankelijk leek dat ook te gebeuren. Op 16 februari had Gruevski in Skopje de Kosovaarse premier Hashim Thaçi op bezoek gehad. Algemeen werd toen aangenomen dat Macedonië het eerste land zou worden dat de onafhankelijkheid van Kosovo zou erkennen. Maar dat gebeurde niet.

Eerst heette het nog dat Kosovo en Macedonië een grensconflict (over 25 vierkante kilometer betwist gebied) hebben. Kosovo eiste dat Macedonië de onafhankelijkheid van Kosovo zou erkennen, waarna onderhandelingen over het grensconflict zouden beginnen. Macedonië wilde eerst onderhandelen en daarna Kosovo pas erkennen.

Volgens de Macedonische minister van Buitenlandse Zaken Antonio Milošoski heeft dat grensconflict echter niets te maken met de vertraging in de erkenning van Kosovo. Tegen deze krant zei hij deze week dat het grensconflict geregeld wordt in het plan van gezant Martti Ahtisaari – de basis van de Kosovaarse onafhankelijkheid – en dat de grens alleen fysiek nog moet worden afgebakend.

De werkelijke reden is volgens Milošoski de vrees in Skopje voor de reacties in Belgrado op de erkenning van Kosovo. „Servië kan zijn spierballen niet laten rollen in confrontaties met landen als Frankrijk. Maar er lopen in Belgrado politici rond die daar anders over denken als het om een klein land als Macedonië gaat.” Volgens de minister erkent Macedonië Kosovo „als de omstandigheden gunstiger zijn”.

De PDSh verwijt de regering verder nalatigheid bij de uitvoering van het akkoord van Ohrid, dat in 2001 een eind maakte aan een door een Albanees rebellenlegertje ontketende oorlog. Gruevski is daar ook door de EU al voor gehekeld: het was een van de redenen waarom de EU eind vorig jaar het begin van toetredingsonderhandelingen met Macedonië uitstelde.

De rivaliteit tussen de twee Albanese partijen gaf Gruevski de kans ‘Ohrid’ als prioriteit te laten vallen. Hij verklaarde dat er „geen etnische kwesties” meer bestaan in Macedonië en dat de regering zich nu moest concentreren op economische hervormingen.

Het probleem was dat hij voor hervormingen de Albanezen wel nodig had en dat hij vroeg of laat de prijs zou moeten betalen voor het morrelen aan ‘Ohrid’. Een belangrijk punt in het akkoord is de bepaling dat voor elke wet die de etnische minderheden aangaat een dubbele meerderheid nodig is – dus instemming van Macedoniërs én de minderheden. Gruevski heeft kleine minderheden (de Vlachen, Roma en Turken) aan zijn kant gekregen met beloften van gegarandeerde parlementszetels, en kon daarmee de dubbele meerderheid bereiken en de Albanezen overstemmen. Maar daarvoor moesten de Albanezen hem wel op een dag de rekening presenteren. Dat hebben ze nu gedaan, juist op een moment waarop Gruevski die rekening heel slecht uitkomt.