‘Stemmen is nationale plicht’

In Iran zijn vandaag parlementsverkiezingen. De autoriteiten hebben de bevolking opgeroepen massaal te gaan stemmen en zo ‘de vijand een klap in het gezicht te geven’.

Mahmoud Shebani is al 28 jaar de voorzitter van het verkiezingsbureau in de Imam Jafar Sadegh moskee in het westen van Teheran. Iran kiest vandaag een nieuw parlement en Shebani is trots op het Iraanse volk. Tevreden wijst hij op de vele kiezers in zijn stembureau, ook al is het nog vroeg. „Iedereen stemt, het is onze nationale plicht”, zegt hij plechtig

„Onze democratie is anders dan die in het Westen. Wie daar geld heeft, wint. Bij ons zijn de kandidaten nog idealistisch”, vindt Shebani. Hij wordt omringd door andere medewerkers van het stembureau die eerst alle perskaarten van de buitenlandse journalist uitgebreid hebben bestudeerd, voordat er vragen aan de kiezers gesteld mogen worden. Vervolgens kan dat overigens wel in alle rust en zonder bemoeienis.

Vrouwen en mannen staan in gescheiden rijen, want dat zien de leiders van de islamitische republiek graag. De staatstelevisie roept al dagen op om „de vijand (iedereen die tegen het islamitische systeem is) een klap in het gezicht te geven, door massaal te gaan stemmen”, maar de gemiddelde Iraniër kiest voornamelijk voor binnenlandse economische verbetering. Al zijn er ook mensen die het juist belangrijk vinden om andere landen te laten zien dat ze het systeem steunen.

„Ik stem op de conservatief Morteza Tehrani, hij zal iets doen aan de werkloosheid, zo belooft hij”, zegt Shomaye Ghassemi (24). In haar hand houdt ze een pamflet met een foto van de conservatieve geestelijke. „Hij is in Iran en in het buitenland opgeleid, en heeft dus een goede basis om onze problemen op te lossen”, zegt ze. Werkloosheid, inflatie en een stagnerende economie maken het leven moeilijk. Veel mensen vragen zich af wat er gebeurt met de ongekend grote olie-inkomsten, dit jaar al 63 miljard dollar.

„Ik stem op een kandidaat uit het kamp van Khatami”, zegt haar nicht, Susan Teymouri (19). Maar ze kiest niet voor deze groep aan ex-president Khatami gerelateerde kandidaten omdat ze veranderingen wil. „Ik stem op het individu. We moeten mensen hebben die Iran beter maken, niet verdelen”, zegt Teymouri.

In haar handen houdt ze het nieuwe stembiljet dat door computers kan worden gelezen. Het experiment met elektronisch stemmen is controversieel, met groepen die zeggen dat het fraude in hand werkt en anderen die juist zeggen dat het fraude tegengaat.

Omdat Iran geen officieel partijenstelsel kent mag iedereen een mix maken van namen. Uiteindelijk krijgen degenen met de meeste stemmen een zetel in het parlement waar plek is voor 290 volksvertegenwoordigers.

Maar lang niet iedereen in de hoofdstad stemt. „Ik ga niet stemmen, het maakt toch niets uit”, zegt Hamid-Reza Sharabi, een werkloze jongere. „Als ik stem, stabiliseer ik dit systeem, als niemand zou stemmen, hebben ze een crisis en staan ze alleen.”

De uitslag van de verkiezingen wordt dit weekeinde verwacht.

    • Thomas Erdbrink