Shanti liet zich aborteren tot ze een zoontje had

De groeiende welvaart stelt steeds meer Indiase vrouwen in staat om een echoscopie te laten doen. En om ongeboren meisjes te laten weghalen. „Artsen bieden het als pakket aan.”

Bezoekers van een kraamafdeling in een ziekenhuis in New Delhi. ‘Red het meisjeskind, het vaststellen van het geslacht van een foetus is een zonde’, staat op de poster. De Indiase regering tracht de bevolking met financiële voordelen te stimuleren om minder vaak ongeboren meisjes te laten weghalen. Foto AFP TO GO WITH India-health-women-abortion by Parul Gupta Indian visitors stand next to a poster which reads "save the girl child, finding out the gender of a featus is a sin" at a hospital in New Delhi on March 6, 2008. The Indian government says it wants to change the mindset against girls by giving cash incentives to their families to dissuade them from aborting female foetuses. Because of rampant abortions, India has only 927 females for every 1,000 males -- far lower than the worldwide average of 1,050 females. UNICEF says India continues to lose almost 7,000 girls every day through abortions, while the British medical journal The Lancet has put the loss of females at 10 million over the past two decades. AFP PHOTO/Pedro UGARTE AFP

‘Happy Womens Day’ staat op een vrolijk gekleurd affiche dat op de grijze muur is geplakt. Een metselaar loopt met een bak cement op zijn schouder langs de bedden waarop patiënten liggen, sommigen met een nieuwsgierige blik in de ogen, anderen stilletjes onder een dun laken met een infuusslangetje in de arm. Het Gobind Ziekenhuis in Badshahpur, een dorp in de deelstaat Hariyana, ongeveer vijftig kilometer ten zuiden van Delhi, krijgt een opknapbeurt.

Achter een scherm, in een hoek op de eerste verdieping, ligt de 20-jarige Rekha op een bed. Ze is net moeder geworden en glimlacht. „Een jongetje”, zegt ze. „Maar met een meisje was ik ook blij geweest. Het maakt mij niet uit: een jongen of een meisje.” Haar moeder, haar grootmoeder en haar zus die rond het bed staan, knikken .

De bevolkingsstatistieken vertellen een iets ander verhaal. Tegenover elke 1.000 jongetjes die jaarlijks worden geboren, staan 927 meisjes. Dat is een landelijk gemiddelde – overigens niet extreem afwijkend van de Nederlandse geboorteratio van 1.000 jongetjes tegenover 949 meisjes. Maar in sommige gebieden is het aandeel meisjes absurd laag. In Haryana, een van de rijkere deelstaten, staan tegenover elke 1.000 jongetjes slechts 820 meisjes, in de streek rond Badshahpur minder dan 800. Het medische tijdschrift The Lancet concludeerde in 2006 geleden dat in India de afgelopen twintig jaar tien miljoen meisjes zijn ‘verdwenen’ omdat ze niet gewenst waren.

Het opvallende is dat de ondervertegenwoordiging van meisjes eerder toe- dan afneemt. Ondanks de groeiende welvaart, waardoor je misschien een omslag zou verwachten in het denken over de rol van vrouwen en meisjes. Steeds meer zwangere vrouwen laten een echoscopie doen om het geslacht van hun ongeboren vrucht te weten te komen, en ze besluiten tot een abortus als ze in verwachting zijn van een meisje. Volgens VN-kinderorganisatie Unicef worden dagelijks bijna 7.000 van dergelijke abortussen uitgevoerd in India. Er circuleren ook andere cijfers.

Ook de 32-jarige Shanti, afgestudeerd en nu huisvrouw in Delhi, heeft zich laten aborteren, tot vier keer toe zelfs, om te voorkomen dat haar tweede kind weer een meisje zou zijn, zoals uit de echoscopie bleek. Uiteindelijk kreeg ze een zoontje en is haar gezin compleet, laat ze weten. „Ik kom uit een zakenfamilie en dan is het een vereiste dat je ten minste één zoon hebt. Wie moet anders het familiebedrijf voortzetten?” Los daarvan: „Wie moet er dan voor ons zorgen als we op leeftijd zijn? Dochters gaan na hun huwelijk het huis uit en trekken in bij de familie van hun man.”

Officieel mag het niet, overal in ziekenhuizen hangen blauwe bordjes dat echoscopie voor geslachtsbepaling wettelijk verboden is, maar dat heeft de trend niet kunnen keren. Renuka Chowdhury, minister van Vrouwenzaken en Kinderen, heeft daarom iets bedacht: een premie en een levensverzekeringspolis voor arme gezinnen die hun meisjes laten opgroeien, naar school sturen en pas laten trouwen na hun achttiende. Het is nog een proef in een aantal achtergebleven regio’s, kondigde de minister vorige week aan.

Maar Shanti, die zich net zo lang liet aborteren tot ze een zoon kreeg, woont niet op het afgelegen platteland, ze is allesbehalve ongeletterd en ze is ook niet arm. Ze wilde geen tweede dochter omdat ze een zoon wilde, niet omdat ze het geld niet heeft voor de opvoeding, of later voor een bruidsschat. Shanti behoort tot de opkomende, welvarende middenklasse in de stad. Heeft de aanpak van minister Chowdhury dan wel zin?

Gynaecoloog Puneet Bedi (50) in New Delhi denkt van niet, en dat is dan nog heel mild uitgedrukt. „Het grootste probleem is dat de regering niets doet. Ze wil alleen de indruk wekken dat ze iets doet”, zegt hij in zijn kliniek in Hauz Khas. „Maar ze schrikt er voor terug om de medische klasse aan te pakken die moedwillig meewerkt aan de moord op foetussen en er schaamteloos aan verdient.”

Bedi, vader van twee dochters, vindt het niet verwonderlijk dat steeds meer vrouwen besluiten tot een abortus. „Vroeger konden alleen de rijken zich zo’n ingreep bij een arts veroorloven. Met de komst van echoscopie kunnen ook arme mensen prenataal onderzoek betalen. Je ziet de apparatuur in de steden maar ook op het platteland. Er zijn meer scanners in Delhi dan in heel Europa”, zegt hij. „Artsen bieden het als een pakket aan: het vaststellen van het geslacht en vervolgens het doden van foetus. De prijs is afhankelijk van de omstandigheden en de financiële draagkracht van de patiënt, net zoals bij alle witteboordencriminaliteit.”

Shanti betaalde 1.000 rupees (ruim 16 euro) voor de echoscopie, en 6.000 rupees voor de abortus.

Gynaecoloog Bedi: „Er zijn ook collega’s die het niet in orde vinden, maar die in het openbaar geen standpunt innemen. Velen keuren het af en noemen het eigenlijk een ongewenst maatschappelijk verschijnsel. Dat is misschien nog wel het ergste. Om het af te doen als iets afkeurenswaardigs. Het is misdadig! Daar behoor je tegen in opstand te komen, daar moet de overheid keihard tegen optreden. Maar je hoort zelden van veroordelingen.”

Het Gobind Ziekenhuis in Badshahpur krijgt binnenkort ook een ‘ultrasound’ apparaat, staat op een bord. Maar dat is voor ander onderzoek, niet om het geslacht van foetussen te bepalen, benadrukt de arts Gajendra Singh die Rekha heeft geholpen bij de bevalling. Ouders die er om vragen, en dat gebeurt regelmatig, wijst hij er op dat het strafbaar is. Volgens Gajendra Singh (39, vader van twee zoons) zijn de sociale gevolgen van het ‘tekort’ aan meisjes duidelijk zichtbaar in Badshahpur. „Tien tot 15 procent van de jongemannen komt hier niet aan een vrouw . Ze hebben alles: geld, mobieltjes, auto’s, maar geen vrouw. Sommigen halen hun vrouw uit West-Bengalen of uit andere streken.”

Misschien brengt dat de mensen tot inzicht. Maar Shameen Kamal Khan (31, een zoon en dochter) denkt niet dat dat snel gebeurt. Ze is vrouwenarts in een kliniek, even verderop aan de hoofdstraat in Badshahpur. De maatschappij verander je niet zomaar, zegt ze. „Ik weiger als mensen het geslacht van hun ongeboren kind willen weten. Ik probeer hun duidelijk te maken dat het niet goed is.”

Maar of die boodschap doordringt? „De meesten knikken ‘ja’, maar ik zie aan hun houding dat ze niet naar mij luisteren. Ze gaan naar een andere kliniek.”

    • Wim Brummelman