Meer marktwerking leidt tot medische consumptie

Mij verbaast dat Lans Bovenberg en Marcel Canoy de marktwerking in de Nederlandse zorg bejubelen. Een goedwerkende markt moet aan drie voorwaarden voldoen: meerdere aanbieders, meerdere afnemers en een transparant product. Aan de eerste en derde voorwaarde wordt in de zorg niet voldaan.

De meeste, vooral de oudere, patiënten, willen naar een huisarts om de hoek of naar een specialist in het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Zij kunnen dus niet kiezen uit meerdere aanbieders. Het is medisch gezien ook onverstandig als het dossier van een patiënt met meerdere aandoeningen over diverse ziekenhuizen verspreid ligt. Ook hier faalt de marktwerking.

Verder is het medische product voor de afnemers (de patiënten) niet transparant. Een patiënt wil de beste zorg maar kan niet altijd inschatten wat dat is. Binnen het marktdenken mag hij echter onbelemmerd shoppen waardoor extra zorgvraag en kostenstijging. Kostenstijging ontstaat ook omdat een patiënt vaak niet kan beoordelen of het geleverde product noodzakelijk is.

Kostenbewustzijn speelt geen rol, vrijwel alle behandelingen worden immers vergoed. Dit is inherent aan een solidair gezondheidssysteem dat mensen indekt tegen kosten van ziekten.

Daarnaast zijn artsen, door de marktwerking, vrije ondernemers geworden en kunnen patiënten als een bron van inkomsten worden gezien. Al dan niet zinvolle behandelingen worden derhalve aangeprezen. Ook dit heeft bijgedragen aan de explosieve kostenstijging sinds 1 januari 2006.

Meer marktwerking leidt dus onvermijdelijk tot een stijging van de medische consumptie en onnodig medisch handelen.

Bovenberg en Canoy noemen geen enkel argument waarom meer marktwerking in de zorg tot kostenreductie leidt. Ze noemen zelf het Amerikaanse stelsel waar marktwerking tot het hoogste ideaal is verheven, maar vermelden ook terecht dat de kosten in de Verenigde Staten, juist door de marktwerking, `de pan uitrijzen`.

In het buitenland werd altijd met bewondering gekeken naar het Nederlandse zorgsysteem, wat efficiënt en kostenbewust was met een eerste lijn als filter en een gespecialiseerde tweede lijn. Zorg werd gegeven aan degenen die het echt nodig hadden. Met het marktdenken zal de Nederlandse voorbeeldfunctie snel verdwenen zijn en worden de kosten onbeheersbaar.

    • Monique van Montfort
    • Huisarts te Heemskerk