Goud schittert te midden van chaos

De goudprijs is gestegen tot boven 1.000 dollar. Het edelmetaal lijkt terug als toevluchtsoord voor onzekere beleggers, nu op de financiële markten de chaos overheerst.

Een goudsmid in Kolkata, in het oosten van India, werkt aan het smeden van gouden ornamenten. De goudprijs bereikte gisteren een recordhoogte van 1.000 dollar per ounce. Foto Reuters A goldsmith works on a gold ornament in a factory in the eastern Indian city of Kolkata March 7, 2008. India's gold demand remained low on Friday as prices remained near record highs, prompting buyers to wait for a fall, dealers said. REUTERS/Jayanta Shaw (INDIA) edelsmid REUTERS

Nog maar 251,70 dollar per troy ounce (31,1 gram): zoveel kostte goud in het najaar van 1999, toen het metaal leek te zijn afgeschreven als spelbepaler in de internationale economie. Centrale banken dumpten hun voorraden, die steeds minder relevant leken als monetaire reserve.

Het leek allemaal logisch: de inflatiegolf uit de jaren zeventig was voorgoed bezworen, de euro was zojuist ingevoerd en de productie van goud was wereldwijd zo hoog dat de vraag die nauwelijks bijhield. Goud was niet meer nodig als traditionele vluchthaven tegen geldontwaarding, overbodig als belegging in een wereld waar de aandelenkoersen alleen maar omhooggingen en het financiële systeem zo gezond leek als een vis. Het edelmetaal werd een grondstof zoals alle andere, waarvan de waarde simpelweg afhing van de verhouding tussen productie en consumptie, vraag en aanbod in de echte wereld.

Negen jaar later is de prijs van goud verviervoudigd. Gisteren doorbrak het metaal voor het eerst in de geschiedenis het prijsniveau van 1.000 dollar. Dat is in absolute zin een record: de vorige piek in de goudprijs stamt uit 1980, toen 850 dollar werd betaald. In relatieve zin is goud daar nog lang niet. De prijspiek uit 1980 komt, als hij wordt gecorrigeerd voor 28 jaar inflatie, overeen met een goudprijs van 2.079 dollar vandaag, zo rekent de denktank Gold Fields Mineral Services uit. Om aan het record uit 1980 te komen zou goud dus nog in prijs moeten verdubbelen.

Destijds steeg goud omdat beleggers het metaal als de enige betrouwbare maatstaf van waarde zagen. In de VS liep de inflatie in de dubbele cijfers en de dollar was zwak. De olieprijs was snel opgelopen, vooral door de islamitische revolutie in Iran én de Russische inval in Afghanistan. Vraag en aanbod van goud hadden te midden van het beleggersgeweld weinig relevantie meer voor de prijsvorming van het metaal.

Om te verklaren waarom goud nu record na record breekt spelen vraag en aanbod ook ditmaal een ondergeschikte rol. Er zijn productieproblemen in Zuid-Afrika, maar daar staat tegenover dat de vraag door de gestegen goudprijs in de belangrijkste afzetmarkt India afgelopen kwartaal met een kwart is teruggelopen. Eindgebruikers in de industrie en de juweliersbranche bepalen de koers niet meer. Als zij alleen het voor het zeggen hadden, dan zou de goudprijs volgens analisten nu rond de 700 dollar schommelen.

De stijging van de goudprijs is beter te verklaren in de termen van 1980. De Amerikaanse dollar is ongekend zwak, de inflatie in de VS bedroeg in januari al 4,3 procent (later vandaag wordt het cijfer over februari bekend), de olieprijs breekt alle records. Zelfs de spanningen in het Midden-Oosten en Afghanistan zijn, voor wie dat wil zien, een echo van destijds. Goud is wederom een vluchthaven in onzekere monetaire tijden en bevindt zich in een speculatieve spiraal: het stijgt omdat het omhoog gaat.

Betekent dit ook een terugkeer van goud in de rol als monetair anker die het edelmetaal eeuwenlang gespeeld heeft? Niemand minder dan oud-voorzitter van de Amerikaanse centrale banken Alan Greenspan pleitte vorig jaar in zijn memoires voor een terugkeer van goud als standaard voor de waarde van de internationale valuta’s. Maar wie luistert er, in deze tijden, nog naar hem?