SER: we zijn verdeeld, maar laten we erover praten

Maak meer kernenergie bespreekbaar, adviseert de SER. Maar de raad geeft geen antwoord op de hamvraag of er meer kernenergie nodig is.

Uitbreiding van kernenergie in Nederland moet weer bespreekbaar worden, is het eensluidende advies van de Sociaal Economische Raad (SER). Vakbeweging en werkgevers zijn het op dat punt eens over kernenergie.

De raad beveelt het kabinet aan om alle opties, dus behalve kolen en gas ook kernenergie, op een „zakelijke en gelijkwaardige” manier te onderzoeken. De uitkomsten van die onderzoeken moeten een rol spelen in 2010 – als het kabinet een tussentijdse evaluatie maakt van het klimaat- en energiebeleid. Een doorbraak volgens de werkgevers. „Want het taboe dat de vakbeweging decennialang op kernenergie legde, is doorbroken”, aldus een woordvoerder van VNO-NCW.

Maar daarmee lijkt meteen alle eendracht bij de sociale partners over kernenergie beschreven. Het advies van de Sociaal Economische Raad aan het kabinet is een wonderlijke boodschap geworden met een hoog gehalte agree to disagree. Centrale vraag voor de adviesraad was of er bij de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening een rol is weggelegd voor meer kernenergie. Op die vraag geeft de raad geen antwoord.

Partijen in de SER verschillen namelijk van mening of kernenergie op dit moment überhaupt veilig en betrouwbaar genoeg is. De werkgevers vinden van wel, de werknemers vinden van niet. Laat staan de milieuorganisaties die in de commissie Toekomstige Energievoorziening van de SER vertegenwoordigd zijn. Zij zijn er nu al van overtuigd dat ook in 2010 kernenergie geen serieuze energiebron kan zijn. Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu noemen het „een wassen neus” dat kernenergie in 2010 als serieuze optie moet worden bekeken, want onderzoeksinstituut ECN concludeerde in opdracht van de SER dat kernenergie niet duurzaam is.

De milieuorganisaties zeggen dat er geen taboe ligt op de discussie over kernenergie, maar in het debat erover slaan zij de facto meteen de deur dicht. Toch kan de Sociaal Economische Raad formeel nog enige vorm van overeenstemming tonen, want de milieuorganisaties hebben alleen zitting in de voorbereidende commissie van de SER, niet in de SER zelf. Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu gaven vanochtend een gezamenlijk persbericht uit onder de kop „SER verdeeld over kernenergie”.

Het gebrek aan duurzaamheid van kernenergie – het afvalprobleem is nog niet opgelost en de veiligheidsrisico’s zijn een knelpunt – geldt eigenlijk ook voor gas en voor kolen. Bij kolencentrales is de uitstoot van broeikasgassen problematisch. Bij gascentrales speelt dat probleem minder, maar resulteert het opraken van de beperkte gasvoorraad erin dat Nederland afhankelijker wordt van de levering van gas uit politiek instabiele landen.

De toegevoegde waarde van het advies is moeilijk te omschrijven. Want wat is de doorbraak als de vakbonden nu al zeggen dat kernenergie niet voldoet? FNV en CNV stellen dat eerst alle andere bronnen van energie volledig moeten zijn benut voordat aan de niet-duurzame kernenergie kan worden begonnen, want kernenergie moet volgens hen duurzaam zijn. „Het is onzeker of en op welke termijn aan deze voorwaarde kan worden voldaan”, zeggen de vakcentrales. Het lijkt niet realistisch dat over twee jaar – als het kabinet de optie kernenergie moet meenemen – al aan de voorwaarden van de werknemers voldoet.

De hamvraag of er een rol is voor meer kernenergie schuift de SER hiermee dus direct door naar het kabinet. Die heeft de behandeling van de Kernenergiewet juist uitgesteld in afwachting van het SER-advies. In het regeerakkoord is afgesproken dat er deze kabinetsperiode geen nieuwe kerncentrales worden gebouwd. „Dat betekent niet dat het denken over kernenergie stil staat”, benadrukten de ministers Van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) en Cramer (milieu, PvdA) gisteren in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer.

De brief volgde een week na Cramers uitspraak, nota bene nog voordat de SER haar advies uitbracht, dat zij pas nieuwe centrales wil bouwen als een nieuwe generatie centrales van de tekentafel komt – vanaf 2030. Minister Van der Hoeven noemde die uitspraken van haar collega in het kabinet „voorbarig”.

Zeker is dat iedereen in de discussie over kernenergie in ruime mate over geduld moet beschikken. Zelfs als nog dit jaar tot uitbreiding van kernenergie in Nederland zou worden besloten, dan zal een nieuwe centrale pas rond 2023 operationeel zijn, constateert de SER.