Onbekommerd stevige ‘Matthäus’

Klassiek Ned. Bachver. o.l.v. Jos van Veldhoven. Gehoord: 12/3 Grote Kerk, Naarden. Herh.: t/m 22/3. Inl. www.bachvereniging.nl; www.monteverdi.tv

De uitvoeringspraktijk van de Passionen van Bach gaat bij de Nederlandse Bachvereniging steeds verder terug in de tijd. In 1983 werd overgeschakeld op ‘authentiek’, sinds 2006 is er de nóg authentiekere mini-Matthäus, met een minieme vocale bezetting. Vorig jaar was er een oer-Matthäus uit 1729.

Dit jaar is er ook futuristische vernieuwing in het bereiken van een groter publiek. De uitvoering van vrijdag in Naarden is live met geluid én beeld te volgen via het multimediaplatform MonteVerdi op internet. Daarna volgen nog herhalingen. Ook daar moet men reserveren voor ‘kaartjes’ van 6,95 euro, de internetstream kan nog geen miljoenenpubliek aan.

De Bachvereniging komt nu onder leiding van artistiek leider Jos van Veldhoven met de ‘gewone’ Matthäus uit 1736. Maar dat is dan ook alles wat normaal is aan deze Matthäus in dit jaar waarin het authentieke op de terugtocht lijkt. ‘Gewone’ dirigenten heroveren dit ‘specialistische’ repertoire.

Van Veldhoven toont zich extra gemotiveerd in een gedreven Matthäus die met maximaal effect het verleden in de schaduw stelt. Zijn eerste mini-Matthäus klonk flinterdun, onwennig, breekbaar en timide. Nu is alles onbekommerd stevig, heftig en begeesterd.

Met negen solisten, zestien koorleden en zes jongens is de vocale bezetting nog steeds klein, maar iedereen mag zich luid en duidelijk laten horen. In de koralen en vooral in de koren hoort men elke zanger individueel en is het meezingen van de solisten een enerverende ervaring. Die solisten hebben grote stemmen en mogen dat demonstreren, ook in hun aria’s met soms forse crescendi.

Weg is dat bedeesde, dat plechtige, dat Duitse serviele. Hier hoort men een Matthäus in Italiaanse stijl, met het hart op de tong, uitbundig, kleurig en fel-dramatisch. Het is alsof men luistert naar een chiaroscuro schilderij van Rafael. Het orkest doet daaraan mee met tal van prominente bijdragen. Twee orgeltjes zijn er èn een klavecimbel èn een magisch zacht en zoetelijk klinkende theorbe. Klavierspeler Pieter-Jan Belder pakt ook een keer een blokfluit.

De negen voortreffelijke solisten afzonderlijk bespreken is nodeloos in deze uitvoering die vooral een gezamenlijke prestatie is. Maar de expressieve Evangelist van Gerd Türk en de krachtige Christus van Andrew Foster-Williams moeten worden genoemd. Zelden was ik zó geëmotioneerd door een Matthäus Passion.