Mosselman aan de lijn

Laverend tussen de tegenstrijdige belangen die ze op haar departement moet behartigen, heeft minister Gerda Verburg (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, CDA) ervoor gekozen de mosselvisserij in de Waddenzee dit voorjaar te blokkeren en tegelijk op zoek te gaan naar een manier om deze sector te behouden. De minister van LNV – de ‘V’ stond vroeger voor ‘visserij’ – kon moeilijk anders dan voor dit voorjaar een verbod in te stellen voor de (commerciële) visserij op mosselzaad. Zij zich heeft te houden aan de uitspraak van de Raad van State, van 27 februari, die de vergunning voor de mosselvissers vernietigde.

Hier en daar bestaat de vrees dat deze uitspraak de doodsteek wordt voor de mosselvisserij. Daarmee zouden 72 boten uit de vaart verdwijnen en 3.500 arbeidsplaatsen verloren gaan, met name in Zeeland (na twee jaar opkweken in de Waddenzee worden de mosselen in de Oosterschelde rijp gemaakt voor consumptie).

Uit een brief die Verburg dinsdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat haar doel instandhouding van de mosselsector is – „een rijke traditie”. Zij streeft naar ‘duurzame mosselvisserij’. Of dat haalbaar is, moet onderzoek in de komende maanden uitwijzen.

Als vaker strijden hier de belangen van economie en natuurbehoud om de voorrang. Maar het is een strijd met ongelijke middelen. De consequenties van een verbod op mosselvisserij in de Waddenzee zijn bekend. Wat er met het milieu in de Waddenzee gebeurt als op de mossel blijft worden gevist, is echter een open vraag.

De Raad van State zadelde het ministerie op met een omkering van de bewijslast. Het moet aantonen dat het opvissen van mosselzaad niet schadelijk is voor de Waddenzee, een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van West-Europa. De Raad baseert zich op de Europese Habitatrichtlijn. Maar het kan ook zijn dat de mosselvisserij juist een gunstig effect heeft op de natuur van de Waddenzee en de daar foeragerende vogels, laat mosselonderzoeker Smaal, hoogleraar duurzame schelpdiercultuur, vandaag in nrc.next weten.

Minister Verburg heeft nu besloten het wetenschappelijk onderzoek hiernaar te versnellen. Ze mikt erop dat de resultaten haar de mogelijkheid geven de mosselvissers voor het voorjaar van 2009 wél een vergunning te geven. Het is te hopen dat het onderzoek voldoende deugdelijk zal zijn, opdat de minister haar streven naar duurzame mosselvisserij op korte en lange termijn kan verwezenlijken. Ook de betrouwbaarheid van het Rijk is hier in het geding. De vorige minister, Veerman (CDA), heeft de mosselvisserij eerder tot 2020 de tijd gegeven om haar vangstmethodes aan te passen.

De kwestie vraagt om een ondogmatische benadering. Dus geen natuurbeschermers die menen dat elke menselijke activiteit in de natuur taboe moet zijn. En geen mosselvissers die de wet aan hun lieslaars lappen. Met de Waddenzee moet zorgvuldig worden omgegaan, maar de vissers verdienen het behoud van hun oude ambacht.