Mondiale angst treft Nederlandse hypotheekmarkt

Hypotheekaanbieder GMAC stopt in Nederland met het verstrekken van hypotheken. De onrust op de financiële markten maakt het onmogelijk de risico’s af te dekken.

De Nederlandse huizenkoper heeft sinds dinsdag een hypotheekaanbieder minder om uit te kiezen.

Vanmorgen werd duidelijk dat de van oorsprong Amerikaanse hypotheekaanbieder GMAC per 11 maart gestopt is met het verstrekken van nieuwe hypotheken. Oorzaak: algehele angst op de financiële markten voor alles wat maar riekt naar hypotheekobligaties.

Hoewel het op het eerste gezicht een beangstigende mededeling is dat de Amerikaanse hypotheekcrisis nu ook Nederland heeft bereikt, maken andere hypotheekaanbieders en adviseurs zich geen zorgen. Waarom zouden ze? GMAC is namelijk een speciaal geval en de problemen daar hebben meer te maken met de opmerkelijke structuur van het bedrijf dan met een overslaan van de kredietcrisis naar Nederland.

GMAC financial services is de financiële tak van het Amerikaanse autoconcern General Motors, nu voor 51 procent in handen van private-equityfirma Cerberus [zie kader]. GMAC Hypotheken is de dochter, die sinds 2001 met agressieve renteaanbiedingen probeert voet aan de grond te krijgen op de Nederlandse hypotheekmarkt. Andere buitenlandse aanbieders die dat proberen zijn Argenta (Belgisch) en Bank of Scotland (Brits).

Maar anders dan Argenta en BoS heeft GMAC Hypotheken geen bankvergunning in Nederland en mag dus geen spaargeld aantrekken om hypotheken te dekken. Dat betekent dat GMAC voor de dekking van de hypotheekschulden afhankelijk is van het uitgeven van hypotheekobligaties. GMAC bundelt de hypotheken en verkoopt ze in pakketjes als obligaties op de geldmarkt.

En juist daar gaat het sinds deze zomer goed mis. De markt voor hypotheekobligaties ligt nagenoeg stil. Oorzaak is de slechte toestand van de Amerikaanse huizenmarkt, waar steeds meer eigenaren met een lage kredietwaardigheid hun hypotheek niet meer kunnen betalen. De gebundelde en doorgeplaatste hypotheekobligaties zijn door financiële instellingen in de hele wereld gekocht. Iedereen loopt daarmee een deel van het risico van de Amerikaanse huizenbezitter met geldproblemen.

De producten van de Nederlandse GMAC Hypotheken vallen niet in deze zogenoemde subprimecategorie. Maar de angst op de financiële markten is zo groot, dat ook obligaties gebaseerd op ‘gezonde’ Nederlandse hypotheken niet meer verhandeld kunnen worden, anders dan door een hoge risico-opslag te betalen. Voor een obligatielening van 700 miljoen euro die in oktober door GMAC in de markt werd gezet, moest het bedrijf 0,5 procentpunt meer betalen dan normaal. Dat werd GMAC te gortig. Bestaande klanten van het bedrijf, goed voor zo’n 50.000 hypotheken, hoeven zich geen zorgen te maken, bezweert GMAC.

Het alternatief, de hypotheekschulden op de eigen balans laten staan, is niet haalbaar voor GMAC, zegt Bas Millenaar, commercieel directeur van De Hypotheker, de grootste hypotheekadviseur van Nederland. Dan zou het bedrijf teveel eigen vermogen aan moeten houden. De Hypotheker ontving een brief van GMAC Hypotheken met de aankondiging dat er geen nieuwe hypotheken meer verstrekt zullen worden.

De problemen van GMAC zullen weinig impact hebben op de Nederlandse hypothekenmarkt. De aanbieder was daarvoor te klein. GMAC had vorig jaar een aandeel van 4 procent in de nieuw afgesloten hypotheken. Bovendien is er een groot aantal aanbieders, uit binnen- en buitenland.

Wel laat het probleem van GMAC zien dat ook de gezonde Nederlandse hypothekenmarkt te lijden heeft van de vertrouwenscrisis op de internationale financiële markten. Immers, het proces van hypotheken omzetten in obligaties (securitiseren) is een algemeen geaccepteerde manier van het afdekken van risico’s.

Nederlandse aanbieders maken zich geen zorgen. „Dit is geen probleem van de Nederlandse hypothekenmarkt. Dit is een Amerikaanse bedrijf, het zoveelste bedrijf dat zichzelf niet meer kan financieren”, zei een woordvoerder van Rabobank, met 28 procent marktaandeel verreweg de grootste aanbieder in Nederland.

Het marktaandeel van de prijsvechters was het afgelopen jaar al gedaald. Niet alleen door de scherpere concurrentie onderling van de traditionele partijen, maar ook omdat Nederlanders bereid bleken een hogere rente te betalen voor de bekende naam. „Het is een opmerkelijk fenomeen dat men een voorkeur blijft hebben voor de gevestigde partijen”, zegt Edmond Hilhorst, oprichter en algemeen directeur van vergelijkingssite voor financiële producten Independer. Het verdwijnen van een van de bekende aanbieders zal geen „aardverschuiving” veroorzaken stelt Hilhorst. „De concurrentie zal door het wegvallen van GMAC niet afnemen. De hypothekenmarkt is, mede dankzij GMAC, te veel op scherp gezet.”

Meer over de kredietcrisis op nrc.nl/kredietcrisis

    • Egbert Kalse
    • Heleen de Graaf