Hoe ging het mis bij de politie-cao?

Het laatste „ultieme” gesprek tussen minister Ter Horst en de vakbonden van de politie is mislukt.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Een reconstructie.

In de Amsterdamse wijk Bos en Lommer wordt een hennepkwekerij opgerold (onderste foto)(foto) Foto WFA WFA16T:HENNEPPLANTAGE OPGEROLD:AMSTERDAM;11MAR2008- Dinsdagmiddag is in de kelder van een leegstaande supermarkt in de wijk Bos en Lommer, Amsterdam-West, een hennepkwekerij ontdekt met ruim 4000 bijna plukklare planten. Politie en SEON ontruimden de drugs.WFA/mj/str.Michael Jacobs WFA WFA

Urenlang hebben ze gisteren met elkaar gesproken, maar opnieuw hebben de politievakbonden en minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) geen akkoord kunnen bereiken over een nieuwe politie-cao. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Een reconstructie.

Het begon allemaal op 6 december, toen minister Ter Horst na twee maanden informeel overleg met de vakbonden haar eerste officiële bod bekendmaakte. Haar voorstel: het salaris van de politie gaat over een periode van twee jaar omhoog met (gemiddeld) 5,75 procent. Agenten ‘op straat’ die in de maximale salarisschaal zitten, krijgen er nog eens 100 euro bruto per maand extra bij.

De politiebonden vinden dat te weinig. De Nederlandse Politiebond (NPB, de grootste bond waarvan ongeveer eenderde van alle politieagenten lid is) noemt als belangrijkste bezwaar dat de loonstijging in fases wordt doorgevoerd. De grootste salarisstijging komt zodoende pas na anderhalf jaar. Ook vindt deze bond dat de minister geen aandacht heeft voor de zware omstandigheden van het politiewerk (onregelmatige diensten, geweldsdreiging en andere psychologische belasting). En dan is er nog de invoering van het nieuwe zorgstelsel. Het bijverzekeren van partners en kinderen is voor agenten veel duurder geworden.

Wat wil de NPB dan wel? De bond eist een loonsverhoging van 6,6 procent over twee jaar, een tegemoetkoming in de zorgverzekeringskosten en een hogere vergoeding voor avonddiensten en piket. Maar de andere politiebonden denken daar anders over. De Algemeen Christelijke Politiebond (ACP) en de Algemene Nederlandse Politie Vereniging (ANPV) willen een loonsverhoging van 200 euro netto per maand. Voor beginnende of laag ingeschaalde agenten kan dat neerkomen op een loonstijging van geen 5, maar van wel 15 procent.

Omdat de minister de bonden niet tegemoet wil komen, gaat de politie half december over tot werkonderbrekingen, bijvoorbeeld tijdens voetbalwedstrijden. Ook wordt het zogeheten ‘coulancebeleid’ ingevoerd: bepaalde vergrijpen worden niet meer beboet.

In januari komt de minister met een tweede bod. Ze verhoogt haar eerste bod van 6,6 procent met een half procent, maar verlengt tegelijkertijd de looptijd van 24 tot 27 maanden. Hierdoor valt het nieuwe bod procentueel gezien lager uit. De bonden zijn woedend en kondigen landelijke stakingen aan.

Omdat de minister besefte dat de cao-onderhandelingen zich in een impasse bevinden, schakelt ze in februari de hulp van bemiddelaar Doekle Terpstra in. Na intensieve onderhandelingen maakt Terpstra bekend dat de bonden en hij eruit zijn: er ligt een principe-akkoord. Volgens Terpstra is het alleen nog een kwestie van ‘hamertje-tik’.

Minister Ter Horst neemt het voorstel van Terpstra letterlijk over. De salarissen stijgen in 2008 met 3,5 procent, in 2009 met 3,3 procent en in 2010 met 3,25 procent. Daarnaast biedt de minister alle politiemedewerkers tot en met schaal negen twee incidentele toeslagen (in totaal 1.800 euro bruto). Politiemensen met studerende kinderen krijgen een zorgkostenvergoeding (69 euro bruto per maand).

Hoewel het bod aardig in de buurt komt van de looneisen van de NPB, is deze bond niet tevreden. De minister is volgens voorzitter Hans van Duijn voorbij gegaan aan zaken als een hogere vergoeding voor avonddiensten en piket. De ACP en de ANPV eisen nog altijd 200 euro netto per maand voor iedereen.

Dan is het woord aan de leden. Al snel meldt de ANPV dat haar achterban het bod unaniem verwerpt. Ook de leden van de ACP, de op één na grootste vakbond, laten weten het bod niet te accepteren. Tot slot wijst ook de achterban van de NPB het bod van de hand. De Vereniging van Middelbare en Hogere Politieambtenaren (VMHP), de kleinste bond, accepteert het bod ‘onder voorwaarden’.

De ACP en de ANPV stellen de minister een ultimatum: als zij vóór 7 maart middernacht niet met een beter bod komt, hervatten de bonden hun acties.

Op vrijdag 7 maart komen minister en bonden weer bijeen. Minister Ter Horst houdt de bonden een ‘informeel voorstel’ voor, geen officieel bod. In dat voorstel garandeert ze voor 2010 een minimale loonsverhoging van 3,25 procent. Ook biedt ze incidentele toeslagen van 1.800 euro bruto voor agenten vanaf schaal negen; agenten tot en met schaal negen krijgen meer, 3.600 euro bruto.

Weer zeggen de bonden ‘nee’. Behalve de VMHP vinden alle bonden het „onaanvaardbaar” dat de minister alleen bereid is tot incidentele toeslagen. Het gesprek blijkt echter niet helemaal vruchteloos: na drie maanden van onderhandelingen zitten de bonden nu eindelijk op één lijn. Ze formuleren een gezamenlijk eisenpakket.

De minister gaat niet in op het tegenvoorstel van de bonden. Na dertien uur overleg sluit ze de vergadering, midden in de nacht van vrijdag 7 op zaterdag 8 maart. De ACP en de ANPV hervatten hun stakingen. Op zondag moeten de voetbalwedstrijden PSV-Ajax, AZ-Feyenoord en VVV-FC Twente worden afgelast. De NPB kondigt acties aan met een ‘verkeersbeïnvloedende werking’, waarover veel commotie ontstaat.

Uiteindelijk worden de acties opgeschort: afgelopen dinsdag doen de bonden een „laatste, ultieme poging” om het cao-conflict op te lossen. Die dag gaan bonden en minister opnieuw urenlang met elkaar in gesprek. De bonden stellen voor de werkweek te verlengen van 36 naar 38 uur. Ook verlagen zij hun looneis enigszins. Maar ze komen nog altijd vijftig miljoen hoger uit dan wat de minister eerder bood.

Ter Horst weigert. Ook minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) laat weten dat er geen cent extra komt voor de politie-cao. Hij vreest dat dan ook werknemers uit bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs een substantiële salarisverhoging gaan eisen.

Wat nu? De politiebonden verwachten dat nieuwe acties geen nut zullen hebben, zeiden Wiep van der Pal van de ACP en Hans van Duijn van de NPB gisteravond. „Er is gewoon geen geld meer, dat heeft de regering de afgelopen dagen heel duidelijk gemaakt.”

Lees alles over de onderhandelingen en de cao van de politie: www.cao-politie.nl