Gespeculeer, van hier tot Tokio

Mevrouw Watanabe heeft een probleem. Vanmorgen kwam de koers van de yen onder de 100 yen per Amerikaanse dollar. Zo sterk is de Japanse munt sinds 1995 niet geweest. De opmars van de yen wordt logischerwijs vooral in verband gebracht met de zwakte van de dollar zelf. Die bereikte vanmorgen ook een nieuw dieptepunt ten opzichte van de euro, op ruim 1,56 dollar per euro. Maar met de yen zelf is ook het nodige aan de hand.

Mevrouw Watanabe, de spreekwoordelijke, beleggende Japanse huisvrouw staat model voor de speculatiegolf die de afgelopen jaren heerste rond de Japanse yen. Beleggers leenden daarbij yen tegen de ultralage rente die in Japan geldt. Deze yen werden ingewisseld voor valuta’s die een veel hogere rente gaven, bijvoorbeeld de Nieuw-Zeelandse dollar, die op de markt te boek staat als de ‘kiwi’.

Het verschil tussen de betaalde rente op yen en de ontvangen rente op kiwi’s is buitengewoon winstgevend. En naarmate meer partijen aan deze carry trade mee gingen doen, openbaarde zich een tweede voordeel. Het lenen en aanbieden van yen drukte de koers van de Japanse munt. De vraag naar hoogrentende munten als de kiwi stuwde hun waarde juist op. De lening van yen werd zo steeds goedkoper om terug te betalen en de investering in kiwi’s werd juist steeds meer waard. Dit dubbele voordeel maakte de carry trade onweerstaanbaar, en niet alleen voor slimme hedgefondsen. Gaandeweg gingen gewone Japanners, de mevrouwen Watanabe, er ook massaal aan meedoen.

Het feest lijkt nu te zijn afgelopen. De sfeer op de wereldwijde financiële markten moedigt het nemen van grote risico’s niet langer aan. Nu de carry trade inzakt, openbaart zich een tegengesteld effect op de valutamarkt. De yen wint aan kracht en dat zorgt er voor dat beleggers die de Japanse munt geleend hebben hun kredieten haastig terugbetalen voordat hij nóg duurder wordt. En juist omdat zij hun leningen terugbetalen, en dus yen moeten kopen, stuwt dat de munt alleen maar verder op. De spiraal die eerst zo lucratief was, is nu een spiraal die lijdt tot een steeds groter verlies.

De Japanse economie, die snel aan vaart verliest, kan een sterke yen niet goed gebruiken. Werknemers in de exportindustrie hebben zojuist hun salariseisen verhoogd en nu is er ook nog een politieke ruzie uitgebroken over de benoeming van een nieuwe president van de centrale bank. Die zit, juist nu de kredietcrisis wereldwijd collectieve actie van de centrale bankiers vergt, voorlopig zonder topman. Mevrouw Watanabe gaat een interessant voorjaar tegemoet. En niet alleen zij.

Maarten Schinkel