‘EU zonder president’

De Zweedse minister Malmström is bekend van haar strijd tegen de zetel van het europarlement in Straatsburg. Ze wil niet dat er door het nieuwe verdrag een EU-president opstaat.

Minister Cecilia Malmström Cecilia Malmstrom FOTO: Folkpartiet Folkpartiet

Cecilia Malmström – meer dan een half miljoen Nederlanders zouden de Zweedse minister van Europese Zaken moeten kennen. Want zij was twee jaar geleden, toen ze nog in het Europees Parlement zat, de grote gangmaakster achter de handtekeningenactie om dat parlement niet langer in Straatsburg te laten vergaderen, maar nog uitsluitend in Brussel.

Die campagne kreeg alleen al steun van 522.452 Nederlanders. En nog steeds, zegt Cecilia Malmström (39), komen dagelijks komen adhesiebetuigingen binnen op www.oneseat.eu, een speciale website. „Op die campagne ben ik erg trots.”

Anderhalf jaar geleden nam de Zweedse premier Fredrik Reinfeldt Malmström op in zijn centrum-rechtse regering. Het schrappen van Straatsburg als vergaderlocatie lijkt van de baan, maar haar strijd tegen „die nodeloze verspilling van tijd, milieu en geld” gaat door.

„Het is frustrerend. Er is in het Europees Parlement geen meerderheid om Straatsburg de rug toe te keren. Bovendien vergt het een wijziging van het EU-verdrag. Eén land houdt dat tegen, en u kunt wel raden welk. Maar ooit zal het veranderen. Ik zal het in elk geval weer aankaarten als volgend jaar de nieuwe Europese meerjarenbegroting aan de orde komt.”

Tussen overleg met haar collega Frans Timmermans en twee ontmoetingen met haar liberale vrienden Mark Rutte en Alexander Pechtold door, vindt Malmström op de Zweedse ambassade tijd voor enkele vragen.

In het nieuwe Europees Verdrag krijgt de Europese Raad van regeringsleiders een vaste voorzitter in plaats van elk half jaar een ander. Wat wordt zijn of haar rol?

„Dat is nog geen uitgemaakte zaak. De Zweedse regering ziet de nieuwe voorzitter nadrukkelijk niet als een Europese president, maar strikt als iemand die faciliteert, iemand die de vergaderingen voorzit. Hij of zij moet het werk van de Europese Raad samenhangender en consistenter maken, maar er mag géén nieuwe institutie ontstaan. Wij zijn geen voorstander van iemand met een uitgesproken politiek profiel.”

Frankrijk heeft bij monde van president Nicolas Sarkozy juist wel een zwaargewicht voorgesteld, namelijk Tony Blair.

„Over personen laat ik me niet uit. Eerst moeten we gezamenlijk afspreken welke taken en bevoegdheden de vaste voorzitter krijgt. Pas als daarover duidelijkheid bestaat, is de personele invulling aan de orde. Overigens, we krijgen uit Parijs verschillende signalen. Het is niet helemaal duidelijk wat ze willen. Hoe dan ook, de meeste lidstaten zitten op onze lijn.”

Bestaat niet het risico dat de Fransen deze discussie gaan domineren tijdens hun voorzitterschap in de tweede helft van dit jaar?

„Frankrijk is een fantastisch land, ik heb er zelf gewoond. Het is een redelijk land en het begrijpt heus wel dat het als voorzitter niet zo maar zijn zin kan doordrukken. Trouwens, het nieuwe verdrag moet door de meeste landen nog geratificeerd worden. Dat stemt mij buitengewoon bescheiden. Ik moet er niet aan denken dat het opnieuw ergens spaak loopt.”

In het nieuwe verdrag blijft het roulerend voorzitterschap voor de vergaderingen van vakministers gewoon bestaan. Wat wordt dan de rol van de premier van het land dat het roulerend voorzitterschap bekleedt?

„Die zou bij Europese toppen co-voorzitter kunnen zijn, samen met de vaste voorzitter. Dit staat niet in het nieuwe verdrag, maar het past wel in de politieke logica. Je kunt van geen enkele regeringsleider verwachten dat hij zich tijdens het EU-voorzitterschap van zijn land zes maanden van het politieke toneel terugtrekt.”

Ondertussen is de Zweedse publieke opinie bezorgd over Europese kwesties dichterbij huis, zoals de toestroom van arbeiders uit de nieuwe EU-lidstaten. In een spraakmakend arrest tikte het Europees Hof van Justitie afgelopen december Zweedse vakbonden op de vingers, die een bedrijf uit EU-partner Estland blokkeerden dat goedkope werknemers, buiten de Zweedse CAO om, tewerkstelde in Zweden.

Staat het vermaarde Zweedse model op de helling?

„Het hof had gelukkig geen probleem met ons systeem van collectieve arbeidsovereenkomsten, dat ons altijd veel arbeidsrust en welvaart heeft opgeleverd. Maar we moeten ons stelsel wel doorzichtiger maken, zodat het ook voor buitenlandse bedrijven toegankelijk wordt. We moeten ons systeem aanpassen zonder dat dit leidt tot sociale dumping.”

    • Joop Meijnen
    • Mark Beunderman