Schaamteloze dienaar

De functie van Europees Commissaris is kennelijk een tussendoortje. Eurocommissaris Frattini neemt overmorgen een maandje verlof. Onbetaald, dat wel. Frattini gaat in Italië campagne voeren voor zichzelf en zijn geestverwant Berlusconi, die na de parlementsverkiezingen medio april weer premier hoopt te worden. Op dinsdag 15 april is Frattini terug op zijn post in Brussel, wellicht heimelijk hopend dat Berlusconi hem weer wegroept, nu voor een betaalde post als minister van Binnenlandse Zaken.

Volgens de Europese Commissie is de tijdelijke absentie in overeenstemming met de regels. Commissaris Michel heeft vorig jaar ook vrijaf genomen om in België onbezoldigd verkiezingscampagne te kunnen voeren. Michel heeft daarmee een precedent geschapen dat heeft geresulteerd in een gedragscode – die buiten de eigen kring overigens niet op papier is gesteld. Conform deze interne regeling zal Frattini tijdens zijn verblijf op de electorale barricaden in Italië geen gebruik mogen maken van Europese faciliteiten.

Omdat ook Frattini tijdelijk afziet van bezoldiging, wordt verwacht dat de burger niet zal klagen. Maar is het wel vanzelfsprekend dat een Europese bestuurder de boel even aan de kant schuift, om wat eigen klusjes te doen? Nee.

Ten eerste niet, omdat Frattini een zware portefeuille achterlaat. Zijn tijdelijke vervanger Barrot uit Frankrijk moet de komende weken bijvoorbeeld strijden voor één Europese lijn jegens Amerika, dat privacygevoelige gegevens eist van Europeanen die zonder visum naar de VS reizen. Estland en Letland hebben zich vandaag, na Tsjechië en buiten de Commissie om, al bilateraal bij deze eisen neergelegd. De visumkwestie heeft daarmee een politieke angel gekregen die zich niet zomaar door een vervanger laat verwijderen.

Nog belangrijker is het dedain jegens het ambt dat Frattinie en Michel etaleren. Een eurocommissaris is geroepen door de regering en indirect door de burgers van zijn vaderland. In Brussel dient de commissaris vervolgens het belang van heel Europa. De Commissie is een hoog en eerbaar bestuursorgaan. Kortom, het is geen duiventil.

Uiteraard is het lidmaatschap daarvan geen veredelde en goedbetaalde vorm van horigheid. Ook bestuurders kunnen door ziekte of andere omstandigheden gedwongen worden tussendoor uit de roulatie te gaan. Kinderen krijgen laat zich bijvoorbeeld niet altijd plannen, al wordt die indruk wel eens gewekt. Het is eveneens denkbaar dat een commissaris door een politieke vertrouwensbreuk, zoals een onderzoek door het Europarlement, tijdelijk en bij hoge uitzondering moet terugtreden. Maar een post in de Commissie is geen uitzendwerk. Behoudens privéomstandigheden is daar geen plaats voor leden die komen en gaan wanneer het hun belieft.

Frattini zou de machtsverhoudingen in Europa verhelderen door niet meer terug te komen en de demissionaire Italiaanse regering te vragen een tussentijdse opvolger te benoemen. Al is dat, gelet op de hoge politieke inzet bij de komende verkiezingen in Italië, ongetwijfeld te veel gevraagd.