Een zoekende outsider of de heer van stand

Leden van de VVD kunnen vanaf vandaag stemmen voor een nieuwe partijvoorzitter.

De twee kandidaten zijn het inhoudelijk eens. Maar niet over de manier waarop ze dat willen bereiken.

Naam: Ivo Opstelten (64) Ivo Willem OPSTELTEN (1944) Burgemeester van Rotterdam.foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Rotterdam, 29 november 2007 Mentzel, Vincent

Wie wordt het: de burgemeester uit de grote stad, of de gedeputeerde uit de provincie? De zelfverzekerde heer van stand die graag informeel overleg pleegt met de partijtop, of de zoekende outsider die zegt liever naar gewone leden te luisteren?

Vanaf vandaag kunnen de 36.632 mensen die op 1 januari van dit jaar geregistreerd stonden als lid van de VVD hun stem uitbrengen voor hun nieuwe partijvoorzitter. Per telefoon, per e-mail, of gewoon per post. Tegenover elkaar staan Ivo Opstelten en Onno Hoes, die elkaar de afgelopen weken ontmoetten op een reeks debatavonden die geen debatavonden maar ‘bijeenkomsten’ heetten. Een vondst van het partijbureau: de wond van de publiekelijk uitgevochten strijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk is bij de VVD nog zo vers, dat men liever elke schijn van verdeeldheid vermijdt. Ook als er gewoon vóór de een en tegen de ander gekozen moet worden.

Voor de leden was dat soms verwarrend. „Ik hoor alleen maar overeenkomsten”, zei vorige week woensdagavond een man in de aula van het Montessori College in Aerdenhout, waar Hoes en Opstelten zich in dezelfde maatpakken en in dezelfde lichaamshouding – de microfoon losjes in de rechterhand – voorstelden aan zo’n zeventig lokale VVD’ers. „Hoe weet ik nu op wie ik moet stemmen?”

Zowel Hoes als Opstelten wil een grotere VVD: meer leden, meer Kamerzetels en meer invloed, een liberale ‘volkspartij’ met ruime aanhang onder alle lagen van de bevolking. En ze willen eenheid – ruzie is slecht. Maar hoe ze daar als voorzitter denken aan bij te kunnen dragen, daarin verschillen ze als dag en nacht.

Opstelten ondersteunt de koers van de partijleiding. „Zeer verstandig” en „no guts, no glory” noemt hij Mark Ruttes voornemen om dit jaar de partijbeginselen te herschrijven. Volgens Opstelten moet je juist als oppositiepartij „even kijken naar je roots”. Hoewel Opstelten steeds verzekert dat de partijtop neutraal is en hij door verschillende afdelingen is voorgedragen, is hij meermalen gepolst voor het voorzitterschap door Mark Rutte en Uri Rosenthal, fractievoorzitters in de Tweede en de Eerste Kamer.

Hoes presenteert zich nadrukkelijk als iemand die middenin de samenleving staat, een primus inter pares met zijn thuisland Brabant en Limburg achter zich. Het herschrijven van de partijbeginselen vindt hij niet zo urgent. Bij de VVD moet er nu worden gepraat, geworven en gefolderd, volgens Hoes. Anders verliest de partij nog veel meer leden.

Hoes wil als hij gekozen wordt aanblijven als gedeputeerde, Opstelten wil het voorzitterschap als hij in januari 2009 burgemeester-af is combineren met de „leuke dingen des levens”, in de vorm van commissariaten en „misschien iets op het terrein van sport”. „Dat is wéér zo top-down”, zegt Hoes. De twee ontmoetten elkaar nog één keer, op 18 maart in Holten. Op 31 maart wordt de uitslag bekend.

    • Sandra Heerma van Voss