Scheldwoorden weerspiegelen de cultuur

Wat zegt iemand tegen een persoon die ruw tegen hem of haar aanbotst zonder excuses aan te bieden? Dat hangt ervan af in welk land het gebeurt. Duitsers en Amerikanen zullen diegene uitschelden voor iemands achterwerk, Spanjaarden noemen hem of haar een idioot. Kroaten halen het mannelijk geslachtsdeel erbij en Fransen het vrouwelijke, ongeacht het geslacht van de onbeleefde botser. Nederlanders maken dat onderscheid wel: die schelden een man uit voor de mannelijke en een vrouw voor de vrouwelijke genitaliën. Mannen en vrouwen schelden ongeveer evenveel en even grof, ongeacht hun herkomst.

Groningse psychologen hebben in samenwerking met buitenlandse collega’s geïnventariseerd welke scheldwoorden studenten uit elf verschillende landen in de hierboven beschreven situatie geneigd zijn te gebruiken (International Journal of Intercultural Relations, maart 2008). Het onderzoek, waaraan bijna 3.000 studenten deelnamen, is een uitbreiding van een studie uit 2005, waarbij alleen Spanje, Duitsland en Nederland werden onderzocht. Destijds scholden Nederlanders nog meer met ziektes, maar de genitaliën staan hier nu duidelijk op één.

Ook als de talen van landen op elkaar lijken, kunnen de scheldwoorden die in die landen gebruikt worden toch enorm verschillen. Voor een deel kunnen die verschillen verklaard worden door verschillen in cultuur – de psychologen gaan ervan uit dat mensen schelden om te raken en dat een scheldwoord dus belangrijke waarden in een cultuur weerspiegelt.

Er zijn overigens ook mensen die in de bovenbeschreven situatie liever zelf hun excuses aanbieden dan schelden. Polen was het land waar dat het vaakst voorkwam.

    • Ellen de Bruin