‘Integriteitstoets’ Maastrichter raadsleden na affaire-Van Rens

De gemeente Maastricht wil fractievoorzitters in de gemeenteraad onderwerpen aan een integriteitstoets, een soort risicoanalyse die moet uitwijzen of er belemmeringen zijn om goed in de gemeenteraad te functioneren.

Maastricht is de eerste gemeente in Nederland die zo’n screening voor raadsleden wil invoeren. Aanleiding is de ‘affaire-Van Rens’, de gewezen CDA-fractievoorzitter die mogelijk chantabel was wegens financiële problemen, onder meer met de gemeentelijke belastingdienst.

Dat was in kleine kring bekend, onder anderen bij de wethouder financiën en burgemeester Leers. Maar afspraken met Van Rens over de kwestie uit 2003, bijvoorbeeld dat hij zich in de raad terughoudend zou opstellen over belangrijke financiële zaken, kwam hij niet na. Leers had vervolgens juridisch geen mogelijkheid de gemeenteraad over die afspraken met Van Rens te informeren. Toen hij eind vorig jaar de gemeenteraad informeerde, werd hem door Van Rens onrechtmatig handelen verweten.

De nu door het college van B en W voorgestelde integriteitstoets moet in die leemte voorzien. Hij wordt uitgevoerd door het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING). De daaruit volgende risicoanalyse moet uitwijzen of een raadslid financieel kwetsbaar is, doordat hij bijvoorbeeld zakelijke belangen heeft die zijn onpartijdigheid in de gemeenteraad in de weg staan.

In eerste instantie wil Maastricht de integriteitstoets invoeren voor de fractievoorzitters, omdat die vaak over vertrouwelijke of privacygevoelige informatie beschikken. De burgemeester krijgt de beschikking over de resultaten van de risicoanalyses en kan de persoon in kwestie adviseren maatregelen te nemen en daarover ook intern rapporteren. De gemeenteraad beoordeelt dan of iemand voldoende maatregelen nam om integer te opereren.

In 2003 had Leers die mogelijkheid niet. Toen hij vorig jaar alsnog de gemeenteraad informeerde over de belastingschuld van Van Rens deed deze aangifte bij het Openbaar Ministerie wegens schending van het ambtsgeheim. Het OM heeft bij zijn besluit om niet te vervolgen vier staatsrechtsdeskundigen geraadpleegd, zo blijkt uit correspondentie die Leers onlangs aan de gemeenteraad heeft verstuurd. Die stelden Leers op hoofdlijnen in het gelijk.