Fossiele resten gevonden van dwergmensen

Op het eiland Palau in Micronesië hebben een paar duizend jaar geleden mogelijk dwergmensen geleefd, vergelijkbaar met de kleine Floresmens die 15.000 jaar geleden op Flores leefde.

Dat blijkt uit eerste analyses van verrassend kleine fossiele botten uit Palau. De Zuid-Afrikaanse paleontoloog Lee Berger vond ze in twee grotten. Samen met drie Amerikaanse collega’s publiceert hij zijn bevindingen vandaag in het wetenschappelijke internettijdschrift PLoS ONE. Het gaat om meer dan zestig botjes en een tiental stukjes schedel. Ze zijn van mensen die 980 tot 2.890 jaar geleden leefden, wijst datering uit. Er zijn aanwijzingen voor bewoning van 4.000 jaar geleden.

Volgens schattingen van Berger en collega’s zouden de mensjes vrij kleine hersenen hebben gehad: minder dan 1000 cc (1 liter), nog net of net niet meer passend binnen de moderne variatie. Het moderne menselijke gemiddelde ligt rond de 1300 cc. Hun lengte zou nauwelijks meer dan een meter zijn, hun gewicht rond de veertig kilo. Berger benadrukt overigens bij iedere conclusie dat deze voorlopig is, en dat levert hem al veel kritiek op. De Nederlandse paleontoloog Fred Spoor bijvoorbeeld, hoogleraar aan het University College London, vindt vooral de vergelijking van het schedelmateriaal met een klein aantal moderne mensenpopulaties „wel erg oppervlakkig”. Spoor: „Waarom niet wat meer tijd genomen? Nu is het materiaal toch vooral interessant voor toekomstig onderzoek.”

In een nieuwsbericht op de website van Nature opperen andere paleontologen dat het wel zal gaan om de skeletresten van kinderen. Maar dat bestrijden de onderzoekers al in hun artikel: volgens hen vertoont het gebruikte botmateriaal alle mogelijke kenmerken van volwassenheid.

Een belangrijk verschil met de Floresmens is dat het op Palau zou gaan om moderne mensen, Homo sapiens, die door lang verblijf op een eiland zonder natuurlijke vijanden en met weinig voedsel ‘verdwergden’. Dat evolutionair proces is van veel zoogdieren bekend: op een eiland bij Siberië zijn mini- mammoeten gevonden, en op eilanden in de Middellandse Zee hebben ooit mini-nijlpaardjes geleefd. De sinds 2004 befaamde Floresmens (een meter lang en de herseninhoud van een chimpansee) geldt niet als een modern mens, maar als een aparte soort: Homo floresiensis, een door het eilandisolement verdwergde vorm van Homo erectus.