Een middeleeuwse invasie

De opnames voor de film De Brief voor de Koning, naar het boek van Tonke Dragt, worden deze week afgerond.

Het moet een film worden „alsof je in een droom zit”.

Cast en crew op de set van De Brief voor de Koning in Luxemburg. Foto Bas Czerwinski 07-02-2008, VIANDEN LUXEMBURG. OPNAMEN FILM BRIEF VOOR DE KONING. FOTO BAS CZERWINSKI setfoto klapper slate Czerwinski, Bas

Monic Hendrickx draagt een middeleeuwse robe en knalroze moonboots – die ze snel aantrekt als ze geen scène heeft. Het is koud in het Luxemburgs kasteel waar de film De Brief voor de Koning wordt opgenomen. Derek de Lint speelt koning Dagonaut. Hij ontdoet zich zodra het even kan van zijn zware, koninklijke mantel. „Dat ding weegt wel dertig kilo!” Een assistent houdt hem voorlopig voor hem vast. Victor Reinier, die ridder Ristridin speelt, staat buiten met wat crewleden te roken, en zwaait op verzoek met zijn zwaard.

Het plaatsje Vianden in Luxemburg, normaal een toeristenoord, is overspoeld met figuranten. Honderden zijn het er, en ze dragen allemaal middeleeuws ogende kleding. Ze rinkelen en ruisen langs het ontbijtbuffet van hotel Belle-Vue. Bij de benauwde make-upruimte krijgen ze littekens, pagekopjes of pijpenkrullen aangemeten.

Witte taxibusjes brengen acteurs, figuranten en crewleden naar boven, op de berg, waar de massieve toren van Chateau Vianden fier uitsteekt boven een dichte pluk mist. Het kasteel is een van de locaties waar regisseur Pieter Verhoeff (Nynke) werkt aan de verfilming van De Brief voor de Koning van Tonke Dragt. Verhoeff: „Zeven jaar geleden las ik het voor aan mijn zoon en toen wist ik al: dit wil ik verfilmen. Het is een groot cultuurgoed.”

Het klassiek geworden jeugdboek uit 1962 gaat over de jonge schildknaap Tiuri uit het rijk van koning Dagonaut, die vlak voordat hij tot ridder zal worden geslagen wordt weggeroepen voor een gevaarlijke opdracht. Zijn avonturen brengen hem naar het rijk van koning Unauwen, en weer terug.

Verhoeff: „Ik vond het mooi omdat het zoveel meer is dan een avonturenverhaal. Het gaat eigenlijk over een jongen die leert kijken, en die ontdekt dat niet alles is wat het lijkt. Mensen die goed leken blijken slecht, en andersom. Ik wil graag dat de film voelt alsof je in een droom zit – in een droom weet je ook vaak niet wie wie is, en wie goed is of slecht.”

In de hoge, grauwe ridderzaal van het kasteel wordt vandaag eerst een van de laatste scènes in de film opgenomen, waarin Tiuri (Yannick van de Velde) zijn koning (Derek de Lint) weer onder ogen komt, voor het eerst na te zijn weggeslopen. Op lange houten tafels prijkt tinnen servies. Er wordt een sober feestmaal van noten, vruchten en vlees geserveerd. Het aangesneden varken is echt. Aan een van de tafels zitten ook Monic Hendrickx, die de moeder van Tiuri speelt, en Raymond Thiry, zijn vader.

Van haast of stress is op de set weinig te merken, al moeten de opnames begin maart zijn afgerond. De volgende scène die regisseur Verhoeff opneemt, zit aan het begin van de film. De vijf schildknapen, onder wie Tiuri, worden toegesproken door de koning, aan de vooravond van hun ridderslag. Hij wijst hen plechtig op hun plichten en verantwoordelijkheden als ze ridder zijn. Vier van de jongens luisteren ernstig. Tiuri niet. Die wipt ongeduldig op zijn tenen op en neer, spiedt voortdurend om zich heen, lijkt afgeleid en verveeld.

In deze scène wijkt het scenario, dat Verhoeff schreef met Maarten Lebens, af van het boek. Verhoeff: „Hoe goed ik het boek ook vind, één ding klopte niet: Tiuri is van begin af aan een held. Ik wilde dat er bij hem meer ontwikkeling zichtbaar zou zijn. Deze scène moet dat ook illustreren: Tiuri is nog een kind. Hij is te jong om al ridder te zijn. Tijdens zijn avontuur wordt hij pas volwassen.”

Het is één van de enkele kleine veranderingen in het verhaal die Verhoeff doorvoerde. Toen hij in juli 2007 aan dit project begon, lag er al een scenario van Maarten Lebens en Pieter Kuijpers, die eerst als regisseur was aangetrokken. Kuijpers’ scenario dreef echter steeds verder af van het boek, tot onvrede van Tonke Dragt. Ze kwamen er niet goed uit, en Kuijpers koos ervoor eerst TBS te maken. Producent Hans de Weers kende Verhoeff nog van Nynke, en wist dat die het boek graag wilde verfilmen. Verhoeff: „Maar toen ik ‘ja’ zei, heb ik bedongen dat ik het script naar eigen inzicht mocht wijzigen. Ik heb de meeste ingrepen weer teruggedraaid en ben dichter bij het boek gebleven.” Mede hierdoor klikte het beter tussen Verhoeff en Tonke Dragt.

De film is een grote internationale co-productie geworden en met een budget van 7,5 miljoen euro is het de op één na duurste Nederlandse jeugdfilm ooit (Kruistocht in spijkerbroek kostte 11 miljoen euro). Dertig procent van het benodigde geld komt uit Duitsland. Daar staat tegenover dat in Duitsland moet worden gefilmd, en dat een deel van crew en cast Duits is. Zo speelt Hanna Schwamborn (Goodbye Lenin) Tiuri’s eerste liefde Lavinia. Uwe Ochsenknecht is heer Rafox, haar vader. Zowel koning Unauwen als zijn tweelingbroer wordt gespeeld door Rüdiger Vogler, bekend van films van Wim Wenders.

De betrokkenheid van de Duitse acteurs leidt wel tot enige complicaties. Ze moeten hun teksten in het Nederlands uitspreken en dat is lastig, zegt Hanna Schwamborn. Over hun teksten – met zwaar Duits accent – worden straks andere Nederlandse stemmen opgenomen. Het klinkt allemaal onnodig omslachtig, maar Pieter Verhoeff maakt zich niet druk. „Rüdiger Vogler is een topacteur, ik ben blij dat hij erbij is. En Lavinia, dat meisje is een droom! Zij kan zó goed kijken.”

Blij is Verhoeff ook met zijn Nederlandse acteurs, al is de keuze soms verrassend. Zo geeft de studentikoze, melkblonde Daan Schuurmans de zwaarbebaarde rouwdouwer ridder Bendoe gestalte. Verhoeff: „Dat was een suggestie van Job Gosschalk, die de casting deed. Ik kies nooit iemand om de naam, maar Daan kan echt heel veel. Bovendien hou ik wel van een beetje tegencasten; het is mooi als er een zeker contrast zit in zo’n rol.”

Een andere verrassing is Victor Reinier, de voormalig Lucky Letters-presentator en gladgeschoren detective Dick Vledder uit Baantjer. Hij speelt de mysterieuze, imposante ridder Ristridin. Verhoeff: „Ik heb met hem gewerkt aan de telefilm Maten, en daarin vond ik hem steengoed. Victor is de meest onderschatte filmacteur in Nederland. Hij heeft een ongelofelijke power, een bijna vulkanische kracht. Toen ik hem hier zo zag dacht ik meteen: Sean Connery.”

De Nederlandse James Bond heeft voor de gelegenheid een woeste baard laten staan. Hij oogt opgetogen in zijn zware maliënkolder. „Dit is toch geweldig? Als kind speelde ik riddertje op straat. Ik ging naar de toneelschool om ooit een keer cowboy of ridder te zijn. En nu sta ik hier. Ik hoop maar dat ze rond de ridders nog een aparte serie willen maken.”

In juli wordt De Brief voor de Koning in de bioscoop verwacht.