Ballen op de buis

De tv-samenvattingen van de voetbalwedstrijden in de eredivisie gaan voor vijf jaar naar de NOS, die daarvoor 21 miljoen euro per jaar op tafel legt. „Het voetbal is terug waar het hoort”, zei de presentator van dienst gisteravond. In sportuitzendingen van de NOS klonk in een promotiefilmpje zelfs Football is coming home, het nummer van The Lightning Seeds dat het EK van 1996 in Engeland opvrolijkte.

Toch is het maar de vraag of de publieke omroep het ideale onderdak is voor het betaald voetbal. Of het wel zo logisch is dat een omroep, die mede met belastinggeld wordt gefinancierd, indirect subsidie geeft aan een bedrijfstak die niet alleen steeds grotere commerciële belangen kent, maar ook beperkingen oplegt aan de journalistieke vrijheid. Bijvoorbeeld: trainers en spelers die slechts geïnterviewd mogen worden voor een decor dat van de juiste reclame-uitingen moet zijn voorzien; contracten die niet alleen van uitzendrechten, maar ook van uitzendplichten reppen.

Het uitzenden van voetbal wordt zo steeds meer georkestreerd amusement. Meer iets voor commerciële zenders dus. Dat zij dit aankunnen, hebben Talpa/Tien en RTL de afgelopen drie jaar aangetoond. Ook al waren ze er niet succesvol mee, gezien de teruggelopen kijkcijfers. Hiervoor zijn diverse oorzaken denkbaar, waarvan de kwaliteit van het geboden voetbal er een kan zijn. Talpa programmeerde onhandig door niet met de belangrijkste wedstrijden te beginnen en ook RTL was gehandicapt doordat de samenvattingen door reclameblokken werden onderbroken. Voor menigeen een zapmoment of voor gebruikers van dvd- of videorecorders een moment om door te spoelen.

Uit de verkoop van reclameminuten worden de voetbalrechten (gedeeltelijk) betaald. Ook de publieke omroep mag via de STER op extra inkomsten rekenen. Daarmee zullen de kosten enigszins worden terugverdiend. Niettemin blijft de vraag of de publieke omroep zijn geld niet beter kan gebruiken dan voor een activiteit die net zo goed door een commerciële zender kan worden uitgevoerd.

Ongetwijfeld leidt de terugkeer van de voetbalsamenvattingen naar de NOS tot hogere kijkcijfers voor de zender waarop ze te zien zullen zijn. Maar afgezien van de vraag of opdrijving van de kijkcijfers het doel moet zijn van de publieke omroep, bewijst Nederland 1 al het hele jaar dat een zender ook zonder voetbalsamenvattingen het hoogste marktaandeel kan halen.

Intussen blijken de clubs en de Eredivisie CV hun marktpositie danig te hebben overschat. Dat de samenvattingen voor de commerciële zenders niet interessant genoeg meer waren om er een serieus bod op te doen, is een teken aan de wand. Dat de ECV haar eis moet inslikken dat de samenvattingen op zondag pas om acht uur mochten beginnen, eveneens. De vraag is of er door het omvangrijke aanbod aan wedstrijden op tv, voor en achter de decoder en in binnen- en buitenland, geen sprake is van een zekere verzadiging. Er mag weleens een bal minder over de buis rollen.